فال حافظ

رسم فال حافظ

ایرانیان از سده‌ها پیش دیوان حافظ را برای تفأل می‌گشایند؛ کاری که «فال حافظ» نام گرفته است. به همین سبب حافظ را «لسان‌الغیب» (زبان غیب) نیز خوانده‌اند. فال حافظ بخشی از آیین‌های شب یلدا و نوروز است و در بسیاری از خانواده‌ها بزرگ‌ترها برای جمع فال می‌گیرند و غزل را بلند می‌خوانند.

چگونه فال بگیریم؟

1. چند لحظه آرام بنشینید و خواسته یا پرسش خود را در دل مشخص کنید.
2. بنا بر رسمی قدیمی، بسیاری پیش از گشودن دیوان این جمله را می‌گویند: «ای حافظ شیرازی، تو محرم هر رازی، تو را به خدا و به شاخ نباتت قسم می‌دهم که هر چه صلاح و مصلحت می‌بینی، برایم آشکار و آرزوی مرا برآورده سازی».
3. دیوان را بگشایید و غزل را از آغاز تا پایان با حوصله بخوانید؛ معنای فال از کل غزل برمی‌آید، نه از یک بیت.

رسم است که برای یک نیت یک بار فال بگیرند. اگر پاسخ را نپسندیدید، به جای فال دوباره، در همان غزل بیشتر تأمل کنید.

تعبیر، شاه‌بیت و شاهد

فال‌گیرهای قدیمی غزل را یکجا می‌خواندند و پیام کلی آن را برای نیت تعبیر می‌کردند. ما هم برای هر غزل تعبیری جداگانه نوشته‌ایم که بر معنای همان غزل تکیه دارد، نه بر جمله‌های کلیشه‌ای. کنار هر تعبیر، پیام کلی فال را هم می‌بینید: بشارت، امید، صبر، هشدار یا پند.

«شاه‌بیت» بیتی است که پیام فال در آن روشن‌تر آمده و در متن کامل غزل نیز برجسته شده است. «شاهد» فال، بنا بر رسمی رایج، نخستین بیت غزل بعدی دیوان است که پیام فال را تأیید یا کامل می‌کند.

متن غزل‌ها بر پایه تصحیح غنی و قزوینی است. می‌توانید همه غزل‌ها را در دیوان حافظ مرور کنید و در متن آن‌ها جست‌وجو کنید.