فرهنگ نام
معنی نام‌های ایرانی
۵۴۲ نام رایج در ایران با معنی، ریشه و توضیح کوتاه تاریخی و ادبی. معنی‌ها بر پایه فرهنگ‌های معتبر فارسی و ریشه‌شناسی شناخته‌شده نوشته شده‌اند؛ هر جا ریشه نامی روشن نیست، در متن همان نام گفته‌ایم.
۵۴۲ نام
ا
- آپامهنام بانوان نامدار ایران باستان
- آترابرگرفته از «آتر» به معنای آتش
- آتنانام ایزدبانوی خرد در یونان باستان
- آتوسادختر کوروش بزرگ
- آدمانسان؛ از خاک
- آذرآتش؛ ماه نهم سال
- آذرمیدختدخت آذرم (شرم و آزرم)
- آرتاراستی، پاکی
- آرتمیسایزدبانوی شکار؛ سردار زن ایرانی
- آرتینمنسوب به راستی (بنا بر تفسیر رایج)
- آرتیناصورت دخترانه آرتین
- آرزوخواهش، امید
- آرسامدارنده نیروی پهلوانی
- آرشنام کمانگیر اسطوره‌ای
- آرمانآرزو، هدف والا
- آرمیننام شاهزاده کیانی
- آرمیناصورت دخترانه آرمین
- آروابز کوهی ماده
- آروینآزمون، تجربه
- آریاآزاده، نجیب
- آرینآریایی، نجیب
- آزادهآزاد، جوانمرد
- آمانجهدف، آماج
- آنالطف، رحمت
- آناهیتاپاک و بی‌آلایش؛ ایزدبانوی آب‌ها
- آناهیدصورت دیگر آناهیتا
- آنیاصورت کوتاه «آنا»
- آواصدا، آواز
- آواتآرزو
- آوینعشق، دلدادگی
- آیدابازگشت‌کننده؛ نام قهرمان اپرای وردی
- آیدینروشن، روشنفکر
- آیسانمانند ماه
- آیلینهاله ماه
- آیناآینه
- آینازناز ماه
- ابراهیمپدر امت‌ها (بنا بر روایت تورات)
- ابوالفضلپدرِ فضیلت
- ابوالقاسمپدر قاسم
- ابوذرنام صحابی پیامبر
- احساننیکوکاری، بخشش
- احمدستوده‌تر
- احمدرضااحمد و رضا
- ادریسنام پیامبری در قرآن
- ارسلانشیر
- ارغواندرخت و گل ارغوان
- ارمغانهدیه، سوغات
- ارمیتابرگرفته از «آرمیتی»
- اسحاقمی‌خندد
- اسراسیر شبانه
- اسمانام‌ها؛ برتر
- اسماعیلخدا می‌شنود
- اشرفشریف‌تر، بزرگوارتر
- اشکانمنسوب به اشک
- اصغرکوچک‌تر
- افسانهقصه، داستان
- اکبربزرگ‌تر
- اکرمگرامی‌تر، بزرگوارتر
- الناصورتی از «هلن»
- الهامآنچه به دل افکنده شود
- الههایزدبانو، معبود
- الیاسخدای من یهوه است
- ام البنینمادرِ پسران
- امیتیسنام شاهدخت مادی
- امیدامیدواری
- امیرفرمانروا، سرور
- امیر ارسلانامیر شیردل
- امیراشاهزاده‌خانم، بانوی فرمانروا
- امیرحافظامیر نگهبان
- امیرحسینامیر و سرور، حسین
- امیررضاامیر و سرور، رضا
- امیرعباسامیر و سرور، عباس
- امیرعلیامیر و سرور، علی
- امیرمحمدامیر و سرور، محمد
- امیرمهدیامیر و سرور، مهدی
- امینامانت‌دار، درستکار
- امینهامانت‌دار، درستکار
- اهوراسرور، خداوند
- ایرانامنسوب به ایران
- ایرجپسر فریدون در شاهنامه
- ایلیاخدای من یهوه است
- ایمانباور، گرویدن
ب
- بابکپدر کوچک، پدر عزیز
- بارانباران
- برواباور، اعتماد
- بزرگ امیدامید بزرگ
- بشرامژده، خبر خوش
- بشریمژده، خبر خوش
- بنفشهگل بنفشه
- بنیامینپسرِ دست راست
- بهارنخستین فصل سال
- بهارهبهاری، منسوب به بهار
- بهرامایزد پیروزی؛ سیاره مریخ
- بهزادنیک‌زاد، نیک‌نژاد
- بهمننیک‌منش
- بهنازبهترین ناز، نازنین
- بهنامخوش‌نام، نیک‌نام
- بهینابهترین
- بیتابی‌همتا، یگانه
- بیژنپهلوان شاهنامه
پ
- پارساپرهیزگار، پاکدامن
- پاکانپاکیزگان، پاکنهادان
- پانته آنام بانوی نامدار در کوروشنامه
- پدرامآراسته، شاد
- پرستوپرنده پرستو
- پرشنگپرتو، درخشش
- پرنیانپارچه ابریشمی نقشدار
- پروانهحشرهای با بالهای رنگین
- پرویزپیروز
- پروینخوشه پروین
- پریموجودی زیبا و افسانه‌ای
- پریاپریوار
- پریچهپری کوچک
- پریسامانند پری
- پرینازناز پری
- پریوشمانند پری
- پژماناندوهگین، دلتنگ
- پگاهسپیدهدم
- پوریانام پهلوان نامدار
- پویاجستوجوگر، پوینده
- پیامپیغام، خبر
- پیمانعهد، قرار
ت
ث
ج
ح
- حاتمداور، فرمانروا
- حافظنگهدارنده؛ از بر دارنده قرآن
- حامدستایشگر
- حانیهمهربان، دلسوز
- حبیبهمحبوب، دوست‌داشتنی
- حدیثسخن، گفتار
- حدیثهتازه، نو
- حسامشمشیر برنده
- حسام الدینشمشیر دین
- حساننیکوکار، بسیار نیکو
- حسننیکو، زیبا
- حسنازیبا، نیکو
- حسیننیکوی کوچک
- حسینعلیحسین و علی
- حلیازیور
- حمیدستوده
- حمیدرضاستوده، خشنودی
- حمیدهستوده، پسندیده
- حناگیاه حنا؛ لطف
- حنانهبسیار مهربان؛ نالنده از شوق
- حوازندگیبخش
- حوریهمنسوب به حور؛ پری بهشتی
خ
د
ر
- راحلهکوچ‌کننده؛ همانند راحیل
- رادمهرجوانمرد و مهربان
- رادینجوانمرد، راد
- راشدراه‌یافته، رشید
- راشلمیش
- راضیهخشنود، خرسند
- رامتیننام نوازنده‌ای کهن
- رامینقهرمان منظومه ویس و رامین
- رایبدصاحب‌رای، خردمند
- رئوفبسیار مهربان
- رحیممهربان
- رخسارهچهره، گونه
- رزاگل سرخ
- رستمپهلوان بزرگ شاهنامه
- رسولفرستاده، پیامبر
- رضاخشنودی، رضایت
- رعناخوش‌قد و بالا، زیبا
- رقیهبالارونده؛ نام دختر امام حسین (ع)
- روح اللهروح خدا
- روح انگیزجان‌افزا، روح‌نواز
- رودابهمادر رستم در شاهنامه
- روزبهخوش‌روز، نیک‌بخت
- روشانروشن، درخشان
- روشناروشنایی
- روشنکروشن، درخشان
- رویاخواب، آنچه در خواب دیده شود
- رهاآزاد، رهاشده
- ریحانهگیاه خوشبو، ریحان
ز
ژ
س
- ساتینپارچه ابریشمی براق
- سارابانو، شاهدخت
- ساغرجام، پیاله
- سالارسرور، فرمانده
- سامپهلوان شاهنامه
- سامانآرامش، سروسامان؛ نیای سامانیان
- سامرهم‌صحبت شبانه
- سامرههم‌صحبت شبانه
- سامیهبلندمرتبه، والا
- سانازمانند ناز
- سبحانپاک و منزه
- سپنتامقدس، افزاینده
- سپندمقدس؛ اسفند
- سپهرآسمان، فلک
- سپیدهسپیدی صبح، فجر
- ستارهاختر
- ستایشتمجید، ستودن
- سجادبسیار سجده‌کننده
- سحرپگاه، پیش از طلوع آفتاب
- سروشپیک ایزدی، فرمانبرداری
- سعیدنیک‌بخت، خوشبخت
- سلمانسالم، ایمن
- سماآسمان، بلندی
- سمانهبلدرچین
- سمیراهم‌سخن شبانه
- سمیهنام نخستین شهید زن در اسلام
- سوبیتایبرگرفته از نام سردار مغول
- سوداسیاه؛ شیفتگی و خیال
- سودهنام همسر پیامبر
- سوراننام منطقه و گویشی کردی
- سورننام خاندانی از دوره اشکانی
- سورناسردار اشکانی
- سوسنگل سوسن
- سوگلمحبوب، عزیز
- سوگندقسم، پیمان
- سهرابپسر رستم در شاهنامه
- سهیلنام ستاره‌ای درخشان
- سهیلاصورت دخترانه سهیل
- سیامکپسر کیومرث در شاهنامه
- سیاوشدارنده اسب سیاه
- سیرواننام رودی در کردستان
- سیماچهره، رخسار
- سینانام کوهی مقدس؛ ابن‌سینا
ش
- شادنبچهآهو
- شادیخوشحالی
- شاهرخشاهچهره؛ حرکت شطرنج
- شاهینپرنده شکاری
- شایانسزاوار، شایسته
- شبنمژاله صبحگاهی
- شرویننام فرمانروایان طبرستان
- شفقسرخی آسمان هنگام غروب
- شقایقگل شقایق
- شکوفهگل درختان میوه
- شهابشعله آتش؛ شهابسنگ
- شهرامآرامش کشور
- شهربانوبانوی شهر و سرزمین
- شهرزادزاده شهر، شاهزاده
- شهروزروز شاد و بزرگ
- شهریارپادشاه، فرمانروا
- شیداشیفته، دلداده
- شیریندلنشین، خوشایند
- شیلاننسترن کوهی
- شیمانام خواهر رضاعی پیامبر
- شیوارسا، فصیح
ص
ط
ع
- عابسنام یکی از شهدای کربلا
- عاتکهنام عمه پیامبر
- عادلهدادگر، منصف
- عارفهخداشناس، دانا
- عاطفهمهربانی، احساس
- عالمهدانشمند، دانا
- عباسشیر بیشه؛ ترشرو در برابر دشمن
- عبدالرضابنده خشنودی (ارادتمند امام رضا)
- عبداللهبنده خدا
- عذرادوشیزه
- عرشیامنسوب به عرش؛ آسمانی
- عرفانشناخت، معرفت
- عسلانگبین
- عصمتپاکدامنی، بیگناهی
- عفتپاکدامنی
- علیبلندمرتبه، والا
- علی اصغرعلیِ کوچکتر
- علی اکبرعلیِ بزرگتر
- علی یاریار و یاور علی
- علیرضاعلی بن موسی الرضا
- عیسینجاتدهنده
غ
ف
- فائزهرستگار، کامیاب
- فاطمهبازگیرنده (از شیر)
- فاطمه زهرانام کامل دختر پیامبر
- فایدیمنام دختر اوتانس در تاریخ هرودوت
- فرامرزپسر رستم در شاهنامه
- فرانکمادر فریدون در شاهنامه
- فرحنازشادی و ناز
- فرخندهخجسته، مبارک
- فردادداده فرّ و شکوه
- فرزادزاده فرّ و شکوه
- فرزانهدانا، خردمند
- فرزینوزیر در شطرنج؛ دانا
- فرشادشاد از فرّ و شکوه
- فرشتهملک، پیک آسمانی
- فرشیدپرتو فرّ و شکوه
- فرگلگل باشکوه
- فرنازناز و شکوه
- فرنگیسدختر افراسیاب در شاهنامه
- فرنوششکوه جاودان
- فرنیادارای نیاکان باشکوه
- فروزاندرخشان، فروزنده
- فروغروشنایی، پرتو
- فرهادنام کوهکن عاشق شیرین
- فریبافریبنده، دلربا
- فریدیگانه، بی‌همتا
- فریدونپادشاه پیشدادی شاهنامه
- فریدهیگانه، بی‌همتا
- فضهنقره
- فلورگل
ق
ک
- کاتریناپاک (بنا بر تفسیر رایج)
- کاتیاصورت کوتاه کاترینا
- کاریناعزیز، دوست‌داشتنی
- کاظمفروخورنده خشم
- کامبیزنام پادشاه هخامنشی
- کامرانکامروا، کامیاب
- کاملیاگل کاملیا
- کامیارکامیاب، کامروا
- کاوهآهنگر قهرمان شاهنامه
- کاویانمنسوب به کاوه
- کبریبزرگ‌تر، بزرگ
- کتایونهمسر گشتاسپ در شاهنامه
- کریمبخشنده، بزرگوار
- کسریصورت عربی «خسرو»
- کلاراروشن، درخشان
- کوثرخیر فراوان؛ نام چشمه‌ای در بهشت
- کوروشنام بنیان‌گذار هخامنشیان
- کیاپادشاه، سرور
- کیارادسرور جوانمرد
- کیارشپسر کیقباد در شاهنامه
- کیانپادشاهان؛ دودمان کیانی
- کیانامنسوب به کیان
- کیانوشنام شاهزاده‌ای در شاهنامه
- کیاوشمانند پادشاه
- کیمیااکسیر، کیمیاگری
- کیوانسیاره زحل
- کیهانجهان، گیتی
گ
ل
م
- مائدهسفره پر از خوراک
- مارالآهوی ماده، گوزن
- مارتابانو، سرور
- مارتینمنسوب به مارس
- مازیارنام فرمانروای طبرستان
- مانینام نقاش و پیامبر ایرانی
- ماهانمنسوب به ماه
- ماهرخماه‌چهره، زیبارو
- ماهروماه‌رو، زیبارو
- ماهوردستگاه ماهور در موسیقی ایرانی
- مبینآشکار، روشن
- مبیناروشن، آشکار
- متیناستوار، باوقار
- مجتبیبرگزیده
- مجیدبزرگوار، ارجمند
- محدثههم‌سخن فرشتگان
- محسننیکوکار، احسان‌کننده
- محمدبسیار ستوده
- محمد صالحمحمدِ نیکوکار
- محمدامینمحمدِ امانت‌دار
- محمدپارسامحمدِ پرهیزگار
- محمدجوادمحمدِ بخشنده
- محمدحسینمحمد و حسین
- محمدرضامحمد و رضا
- محمدطاهامحمد و طاها
- محمدعلیمحمد و علی
- محمدمتینمحمدِ استوار
- محمدمهدیستوده‌ی هدایت‌یافته
- محمدیاسینمحمد و یاسین
- محمودستوده
- محیازندگی؛ چهره
- مختاربرگزیده؛ صاحب اختیار
- مدینهشهر؛ شهر پیامبر
- مرتضیپسندیده، برگزیده
- مرجانمرجان دریایی؛ مروارید ریز
- مرسلفرستاده‌شده
- مرضیهپسندیده، مورد رضایت
- مریمنام مادر عیسی (ع)
- مژگانمژه‌ها
- مسعودخوشبخت
- مصطفیبرگزیده
- معصومهپاک، بی‌گناه
- مکابیزنام بزرگ‌زاده هخامنشی
- ملوسبامزه، دوست‌داشتنی
- ملیحهبانمک، خوش‌سیما
- ملیکاملکه، بانوی فرمانروا
- مناآرزوها
- منالدستاورد، آنچه به دست می‌آید
- منصوریاری‌شده، پیروز
- منوچهراز نژاد منو
- منیرهروشن، درخشان
- منیژهدختر افراسیاب در شاهنامه
- موسیاز آب گرفته‌شده
- مهتابنور ماه
- مهدیهدایت‌شده
- مهدیاهدایت‌شده (صورت دخترانه مهدی)
- مهدیاریار و یاور مهدی
- مهدیسمانند ماه
- مهدیههدایت‌شده
- مهرادبزرگ و جوانمرد
- مهراننام خاندانی بزرگ در ایران باستان
- مهرانگیزبرانگیزنده مهر
- مهرانهمهربانانه، از روی مهر
- مهردادداده مهر
- مهرسامانند خورشید، مهرآمیز
- مهرشادشاد از مهر
- مهرنازناز و مهر
- مهروماه‌رو، زیبارو
- مهریمنسوب به مهر؛ مهربان
- مهریماهخورشید و ماه
- مهسامانند ماه
- مهشیدروشنایی ماه
- مهلاآرامی، مدارا
- مهنازنازِ ماه؛ زیبا چون ماه
- مهنامبزرگ‌نام، نامدار
- مهنورنور ماه
- مهیاریار ماه
- مهینبزرگ‌ترین، والا
- میثمنام یار امام علی (ع)
- میلاعزیز، مهربان
- میلادزادروز، هنگام تولد
- میناشیشه رنگین؛ لعاب رنگی؛ کنایه از آسمان
- مینوبهشت، جهان مینوی
ن
- ناتاشازاده روز میلاد مسیح
- نادرکمیاب، کم‌مانند
- نادیاامید
- نازگلگل ناز
- نازنینعزیز، دلبند، زیبا
- نازنین زهرانازنین و درخشان
- ناصریاری‌دهنده
- ناهیدسیاره زهره؛ ایزدبانوی آب‌ها
- نباتشکر متبلور؛ گیاه
- نجمهستاره
- ندابانگ، آواز
- نرجسگل نرگس
- نرجس خاتونبانو نرگس
- نرگسگل نرگس
- نریماندلیر، پهلوان
- نسازنان؛ نام شهری کهن
- نسترنگل نسترن
- نسرین نوشگل نسرین و نوش
- نسیمباد ملایم
- نصرت اللهیاری خدا
- نگارنقش، تصویر؛ دلبر
- نگینسنگ قیمتی انگشتری
- نوحآرامش
- نورروشنایی
- نوراروشنایی
- نوشابهآب گوارا؛ نام ملکه بردع
- نویدمژده
- نیاوشمانند نیاکان
- نیایشدعا، ستایش
- نیرهدرخشان، تابان
- نیکوخوب، زیبا
- نیکیخوبی
- نیلانیلی‌رنگ
- نیلوفرگل نیلوفر
- نیمانامی که نیما یوشیج برگزید
- نینادختر کوچک
- نیوشاشنونده