آزمون استدلال
تست هوش
بیست پرسش شکلی و عددی که با پاسخ‌های شما هم‌سطح می‌شوند. در پایان یک عدد تقریبی برای ضریب هوشی و بازه‌ای که عدد واقعی به احتمال زیاد در آن است می‌بینید.
- ۲۰ پرسش، حدود ۱۵ دقیقه. دو جور پرسش دارد: جدول شکل‌ها و دنباله‌ی عددها.
- هر جدول ۹۰ ثانیه و هر دنباله ۶۰ ثانیه وقت دارد. اگر وقت تمام شود، گزینه‌ای که انتخاب کرده‌اید ثبت می‌شود.
- پرسش‌ها با پاسخ‌های شما سخت‌تر یا آسان‌تر می‌شوند؛ پس اگر سخت شدند، یعنی خوب پیش رفته‌اید.
- به پرسش قبلی برنمی‌گردید. کاغذ و قلم مجاز است؛ جای آرامی بنشینید.
یک نمونه‌ی حل‌شده
در هر سطر، از چپ به راست، یک شکل به شکل‌ها اضافه می‌شود. در سطر آخر هم همین قاعده برقرار است؛ پس خانه‌ی خالی همان شکلی است که با رنگ دیگر نشان داده شده. در پرسش‌های بعدی ممکن است چند قاعده هم‌زمان برقرار باشد: نوع شکل، تعداد، اندازه و پُری.
پاسخ‌ها بی‌نام ثبت می‌شوند: شماره‌ی نوع پرسش، درست یا نادرست بودن، زمان پاسخ و گروه سنی اگر بگویید. نام، ایمیل و نشانی IP ذخیره نمی‌شود.
این آزمون چه چیزی را می‌سنجد؟
آزمون بر «استدلال سیال» تکیه دارد: توانایی پیدا کردن قاعده در چیزی که پیش‌تر ندیده‌اید. روان‌شناس‌ها این را از «هوش متبلور»، یعنی دانسته‌ها و واژه‌هایی که در طول زندگی جمع می‌کنیم، جدا می‌کنند؛ تمایزی که ریموند کتل مطرح کرد. جدول‌های شکل این آزمون از همان نوع ماتریس‌های پیش‌رونده‌ی ریون‌اند که جان ریون نخستین بار در ۱۹۳۸ منتشر کرد. چون به زبان و معلومات مدرسه‌ای کمتر وابسته‌اند، برای سنجش استدلال مناسب‌اند.
هر جدول از چند قاعده ساخته می‌شود که در سطرها برقرارند: نوع شکل، تعداد، اندازه و پُری شکل‌ها ممکن است ثابت بمانند، یکی‌یکی تغییر کنند، در هر سطر یک‌بار بیایند یا با هم جمع شوند. هرچه قاعده‌ها بیشتر و درهم‌تر باشند، پرسش سخت‌تر است. پرسش‌ها هر بار تازه ساخته می‌شوند؛ دو نفر هیچ‌وقت دقیقاً یک آزمون را نمی‌بینند.
نتیجه چطور حساب می‌شود؟
آزمون «تطبیقی» است: پس از هر پاسخ، توانایی شما دوباره برآورد می‌شود و پرسش بعدی از سطحی انتخاب می‌شود که بیشترین اطلاعات را درباره‌ی شما می‌دهد. برای این کار از «نظریه‌ی سؤال–پاسخ» استفاده می‌شود؛ همان روشی که آزمون‌های بزرگ رایانه‌ای هم به کار می‌برند. در آن هر پرسش یک درجه‌ی سختی دارد و شانس حدس زدن گزینه‌ی درست هم در نظر گرفته می‌شود.
نتیجه روی مقیاس آشنای IQ گزارش می‌شود: میانگین ۱۰۰ و انحراف معیار ۱۵. یعنی حدود دوسوم مردم بین ۸۵ و ۱۱۵ و حدود ۹۵٪ بین ۷۰ و ۱۳۰ قرار می‌گیرند. چون بیست پرسش برای یک عدد دقیق کم است، کنار عدد یک بازه هم می‌بینید که عدد واقعی به احتمال ۹۰٪ در آن است.
«برآورد اولیه» یعنی چه؟
ضریب هوشی همیشه نسبی است: نمره‌ی هر نفر با نمره‌ی یک گروه بزرگ مقایسه می‌شود. تا وقتی که این آزمون به اندازه‌ی کافی اجرا نشده، سختی پرسش‌ها از روی طراحی‌شان تعیین شده است و نتیجه با برچسب «برآورد اولیه» نشان داده می‌شود. وقتی حدود هزار نفر آزمون را داده باشند، سختی هر نوع پرسش از روی پاسخ‌های واقعی دوباره محاسبه می‌شود و نتیجه‌ها با کسانی که آزمون را در گلپسر داده‌اند مقایسه می‌شوند.
محدودیت‌ها
- این آزمون ابزار تشخیص نیست. ضریب هوشی معتبر را روان‌شناس با آزمون‌های استاندارد، مثل وکسلر، و در شرایط کنترل‌شده می‌گیرد.
- کسانی که آزمون آنلاین می‌دهند نماینده‌ی همه‌ی مردم نیستند؛ پس مقایسه با آن‌ها با مقایسه با کل جامعه یکی نیست.
- خستگی، عجله، صفحه‌ی کوچک گوشی و حواس‌پرتی نتیجه را پایین می‌آورد. اگر دوباره آزمون بدهید، پرسش‌ها تازه‌اند، اما آشنایی با نوع پرسش‌ها کمی نتیجه را بالا می‌برد.
- هوش فقط استدلال نیست. مهارت‌های زبانی، حافظه، خلاقیت و هوش هیجانی را این آزمون نمی‌سنجد.
چه چیزی ذخیره می‌شود؟
برای ساختن جدول مقایسه، هر آزمون تمام‌شده بی‌نام ذخیره می‌شود: تاریخ روز، نوع هر پرسش، درست یا نادرست بودن پاسخ، زمان پاسخ و گروه سنی اگر آن را گفته باشید. نام، ایمیل و نشانی IP ذخیره نمی‌شود. آخرین نتیجه‌ی شما هم فقط روی دستگاه خودتان، در بخش پروفایل، نگه داشته می‌شود.