پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۱۸ دیوان حافظ

آن کس که به دست جام دارد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

میان دو راه مانده‌ای و هر کدام طرفدارانی دارد. حافظ با زیرکی داوری را به یار می‌سپارد: ما و می، و زاهدان و تقوا؛ تا یار به کدام گرایش دارد. فال تو می‌گوید به جای داوری عجولانه یا پیروی از حرف دیگران، ببین خواسته واقعی دلت و کسی که دوستش داری چیست. آب حیات را در جایی بجوی که واقعاً زندگی می‌بخشد.

شاه‌بیت فال شما

ما و مِی و زاهدان و تقواتا یار، سرِ کدام دارد

متن کامل غزل

آن کس که به دست جام داردسلطانیِ جَم مُدام دارد

آبی که خِضِر حیات از او یافتدر میکده جو‌ که جام دارد

سررشتهٔ جان به جام بگذارکاین رشته از او نظام دارد

ما و مِی و زاهدان و تقواتا یار، سرِ کدام دارد

بیرون ز لبِ تو ساقیا نیستدر دور، کسی که کام دارد

نرگس، همه شیوه‌های مستیاز چشمِ خوشت به وام دارد

ذکرِ رخ و زلف تو دلم راوردی‌ست که صبح و شام دارد

بر سینهٔ ریشِ دردمندانلعلت نمکی تمام دارد

در چاهِ ذَقَن چو حافظ ای جانحُسنِ تو دو صد غلام دارد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۱۹ است:

دلی که غیب نمای است و جامِ جم داردز خاتمی که دمی گم شود، چه غم دارد؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه در ستایش جام. کسی که جام در دست دارد، همیشه پادشاهی جمشید را دارد؛ و آب حیاتی که خضر از آن زندگی یافت را باید در میکده جست. حافظ رشته جان را به جام می‌سپارد که نظام از اوست. در بیت چهارم با زیرکی داوری را به یار وامی‌گذارد: ما و می، و زاهدان و تقوا؛ تا یار به کدام گرایش دارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.