پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۸۸ دیوان حافظ

شنیده‌ام سخنی خوش که پیرِ کنعان گفت

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

دوری از کسی یا چیزی برایت سخت‌تر از آن است که بتوان گفت؛ حافظ هم این غزل را با سخن یعقوب آغاز می‌کند. اما پند مهم فال تو در بیت‌های میانی است: وقتی کارها بر وفق مراد است، مغرور نشو و به باد گره نزن، که روزگار پیوسته در گردش است. به مهلتی که روزگار می‌دهد اعتماد نکن و از فرصت‌ها خردمندانه بهره ببر.

شاه‌بیت فال شما

گره به باد مزن گر چه بر مراد رودکه این سخن به مَثَل، باد با سلیمان گفت

متن کامل غزل

شنیده‌ام سخنی خوش که پیرِ کنعان گفت«فِراق یار، نه آن می‌کند که بتوان گفت»

حدیثِ هولِ قیامت که گفت واعظِ شهرکنایتی‌ست که از روزگارِ هجران گفت

نشانِ یارِ سفرکرده از کِه پُرسم باز؟که هر چه گفت بَریدِ صبا، پریشان گفت

فغان که آن مهِ نامهربانِ مِهرگُسِلبه تَرکِ صحبتِ یاران خود چه آسان گفت

من و مقامِ رضا بعد از این و شُکرِ رقیبکه دل به دردِ تو خو کرد و ترکِ درمان گفت

غمِ کهن به میِ سال‌خورده دفع کنیدکه تخم خوش‌دلی این است؛ پیرِ دهقان گفت

گره به باد مزن گر چه بر مراد رودکه این سخن به مَثَل، باد با سلیمان گفت

به مهلتی که سپهرت دهد ز راه مروتو را که گفت که این زال تَرک دَستان گفت؟

مزن ز چون و چرا دم که بندهٔ مُقبِلقبول کرد به جان، هر سخن که جانان گفت

که گفت حافظ از اندیشهٔ تو آمد باز؟من این نگفته‌ام آن کس که گفت بُهتان گفت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۸۹ است:

یا رب سببی ساز که یارم به سلامتبازآید و بِرهانَدَم از بندِ مَلامت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در سختی جدایی که با سخن یعقوب (پیر کنعان) آغاز می‌شود: «فراق یار نه آن می‌کند که بتوان گفت». حافظ هول قیامت را کنایه‌ای از روزگار هجران می‌داند. در میانه غزل پندهای حکیمانه می‌آید: غم کهن را با می کهنه دفع کنید؛ به باد گره مزن حتی اگر بر مراد تو برود (پندی که باد به سلیمان گفت)؛ و به مهلت روزگار مغرور مشو، که این پیرزن از نیرنگ دست نکشیده است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.