پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۱۰ دیوان حافظ

پیرانه سَرم عشقِ جوانی به سر افتاد

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

دلبستگی یا آغازی تازه به سراغت آمده و رازی که در دل نهفته بودی آشکار شده است. در هر سنی می‌توان دل بست یا از نو آغاز کرد. اما هشدار این فال در بیت ششم است: بارها آزموده‌ایم که هر کس با دردکشانِ بی‌ادعا درافتاد، برافتاد. با فروتنان درنیفت و مراقب باش در کاری که پیش گرفته‌ای به کسی ستم نشود؛ روزگار پاسخ هر کاری را می‌دهد.

شاه‌بیت فال شما

بس تجربه کردیم در این دِیرِ مکافاتبا دُردکشان هر که درافتاد برافتاد

متن کامل غزل

پیرانه سَرم عشقِ جوانی به سر افتادوآن راز که در دل بِنَهفتم به درافتاد

از راهِ نظر مرغِ دلم گشت هواگیرای دیده نگه کن که به دامِ که درافتاد

دردا که از آن آهوی مشکینِ سیه چشمچون نافه بسی خونِ دلم در جگر افتاد

از رهگذرِ خاکِ سرِ کویِ شما بودهر نافه که در دستِ نسیمِ سحر افتاد

مژگانِ تو تا تیغِ جهانگیر برآوردبس کشتهٔ دل زنده که بر یکدگر افتاد

بس تجربه کردیم در این دِیرِ مکافاتبا دُردکشان هر که درافتاد برافتاد

گر جان بدهد سنگِ سیه، لعل نگرددبا طینتِ اصلی چه کُند، بدگهر افتاد

حافظ که سرِ زلفِ بتان دست‌کشش بودبس طُرفه حریفی‌ست کَش اکنون به سر افتاد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۱۱ است:

عکسِ رویِ تو چو در آینهٔ جام افتادعارف از خندهٔ مِی در طمعِ خام افتاد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی از زبان عاشقی که در پیری به عشق جوانی گرفتار شده و رازی که در دل نهفته بود، فاش شد. مرغ دلش از راه نگاه در دام افتاده است. بیت ششم پندی مشهور است: در این دیر مکافات بارها آزمودیم که هر کس با دردکشان درافتاد، برافتاد. بیت هفتم درباره سرشت است: سنگ سیاه اگر جان هم بدهد، لعل نمی‌شود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.