پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۲۸ دیوان حافظ

نیست دَر شهر نگاری که دلِ ما بِبَرَد

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

این فال هشداری دلسوزانه دارد: رهزن روزگار نخفته است؛ اگر امروز چیزی نبرده، شاید فردا ببرد. از آنچه امروز داری غافل نشو و برای روزهای سخت آماده باش؛ باغبانی که از خزان بی‌خبر است، روزی گلش را از دست می‌دهد. فریب ادعاهای پرسروصدا و وعده‌های براق را هم نخور؛ حقیقت روشن‌تر از آن‌هاست. با احتیاط و آینده‌نگری پیش برو.

شاه‌بیت فال شما

رَهزنِ دَهر نَخفته‌ست، مَشو ایمن از اواگر امروز نَبُرده‌ست که فردا بِبَرَد

متن کامل غزل

نیست دَر شهر نگاری که دلِ ما بِبَرَدبختم اَر یار شَوَد رَختَم از این جا بِبَرَد

کو حریفی کَشِ سَرمَست که پیشِ کَرَمَشعاشقِ سوخته‌دل، نامِ تَمَنا بِبَرَد

باغبانا زِ خَزان، بی‌خَبَرَت می‌بینمآه از آن روز که بادَت گُلِ رَعنا بِبَرَد

رَهزنِ دَهر نَخفته‌ست، مَشو ایمن از اواگر امروز نَبُرده‌ست که فردا بِبَرَد

در خیال، این هَمه لُعبَت به هَوَس می‌بازَمبو که صاحب‌نَظَری نامِ تماشا بِبَرَد

عِلم و فَضلی که به چِل سال دلَم جمع آوردتَرسَم آن نَرگسِ مَستانه به یَغما بِبَرَد

بانگِ گاوی، چه صدا باز دَهَد؟ عِشوه مَخَرسامری کیست که دَست از یَدِ بیضا بِبَرَد؟

جامِ میناییِ مِی، سَدِ رَهِ تَنگ‌دِلی‌ستمَنِه از دَست که سیلِ غَمَت از جا بِبَرَد

راهِ عشق اَر چه کمینگاهِ کَمانداران اَستهر که دانسته رَوَد صَرفه زِ اعدا بِبَرَد

حافظ! اَر جان طَلَبَد غَمزهٔ مَستانهٔ یارخانه از غیر بِپَرداز و بِهِل تا بِبَرَد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۲۹ است:

اگر نه باده غمِ دل ز یادِ ما بِبَرَدنهیبِ حادثه بنیادِ ما ز جا بِبَرَد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در بی‌قراری و هشدار. در شهر نگاری نیست که دل حافظ را ببرد؛ اگر بخت یار شود، بار سفر از اینجا خواهد بست. به باغبان هشدار می‌دهد که از خزان بی‌خبر است و روزی باد گل رعنایش را می‌برد. بیت چهارم پندی مشهور است: رهزن روزگار نخفته است؛ اگر امروز نبرده، فردا می‌برد. در بیت هفتم به داستان سامری و گوساله زرین اشاره می‌کند: فریب بانگ گوساله را مخور.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.