پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۴۸ دیوان حافظ

یارم چو قدح به دست گیرد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، مانند ماهی‌ای که در دریا افتاده، چشم به راه دستی هستی که یاری‌ات کند؛ حافظ می‌گوید در بحر افتاده‌ام تا یار مرا به شست بگیرد. فال تو می‌گوید فروتن و امیدوار بمان؛ کمک از همان جایی که دلت به آن امید بسته، خواهد رسید. خرم دل کسی که عشقش از پیمانی دیرینه آب می‌خورد؛ پیوند تو هم ریشه‌دار است.

شاه‌بیت فال شما

در بحر فتاده‌ام چو ماهیتا یار مرا به شَست گیرد

متن کامل غزل

یارم چو قدح به دست گیردبازارِ بتان شکست گیرد

هر کس که بدید چشم او گفت«کو محتسبی که مست گیرد؟»

در بحر فتاده‌ام چو ماهیتا یار مرا به شَست گیرد

در پاش فتاده‌ام به زاریآیا بوَد آن که دست گیرد؟

خُرَّم دلِ آن که همچو حافظجامی ز مِیِ اَلَست گیرد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۴۹ است:

دلم جز مِهرِ مَه‌رویان، طریقی بر نمی‌گیردز هر در می‌دهم پندش، ولیکن در نمی‌گیرد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بسیار کوتاه و روان در پنج بیت. وقتی یار جام به دست می‌گیرد، بازار زیبارویان از رونق می‌افتد. هر کس چشم مستش را دید گفت: کو محتسبی که مست را بگیرد؟ حافظ خود را ماهی افتاده در دریا می‌بیند که منتظر است یار با قلاب صیدش کند. در بیت پایانی از «می الست» می‌گوید؛ اشاره به پیمان ازلی انسان با خدا که عشق از آن‌جا آغاز شد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.