پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۵۰ دیوان حافظ

ساقی ار باده از این دست به جام اندازد

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، پند عملی این غزل برای توست: «روز در کسب هنر کوش». روزت را صرف کار، آموختن و ساختن کن و شادی و آسودگی را برای وقت خودش بگذار. حافظ هشدار می‌دهد که هر کاری به‌جای خودش خوش است و بی‌وقتی، دل آینه‌وار را زنگار می‌زند. به کسانی هم که ظاهرشان با کارشان یکی نیست اعتماد نکن و رازت را پیش آنان فاش نکن.

شاه‌بیت فال شما

روز در کسبِ هنر کوش که مِی خوردنِ روزدلِ چون آینه، در زنگِ ظَلام اندازد

متن کامل غزل

ساقی ار باده از این دست به جام اندازدعارفان را همه در شُربِ مُدام اندازد

ور چُنین زیرِ خَم زلف نهد دانهٔ خالای بسا مرغِ خِرَد را که به دام اندازد

ای خوشا دولتِ آن مست که در پایِ حریفسر و دستار نداند که کدام اندازد

زاهدِ خام که انکارِ مِی و جام کندپخته گردد چو نظر بر میِ خام اندازد

روز در کسبِ هنر کوش که مِی خوردنِ روزدلِ چون آینه، در زنگِ ظَلام اندازد

آن زمان وقتِ میِ صبح فروغ است که شبگِردِ خَرگاهِ افق پردهٔ شام اندازد

باده با محتسبِ شهر ننوشی زنهاربخورد باده‌ات و سنگ به جام اندازد

حافظا سر ز کُلَه گوشهٔ خورشید برآربختت ار قرعه بدان ماهِ تمام اندازد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۵۱ است:

دَمی با غم به سر بردن، جهان یک سر نمی‌ارزدبه می بفروش دلقِ ما، کز این بهتر نمی‌ارزد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی که در کنار ستایش باده پندی عملی دارد. اگر ساقی باده را این‌گونه بریزد، عارفان همه به نوشیدن مدام می‌افتند. بیت چهارم نکته‌ای طنزآمیز دارد: زاهد خامی که می را انکار می‌کند، با دیدن می خام پخته می‌شود. بیت پنجم پندی مشهور است: روز را در کسب هنر بکوش، که باده‌نوشی روز دل آینه‌وار را زنگار تاریکی می‌زند. بیت هفتم هشدار از ریاکاری محتسب است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.