پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۶۲ دیوان حافظ

خوش آمد گُل وز آن خوش‌تر نباشد

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

فصل گل آمده و این فال سراسر دعوت به غنیمت شمردن شادی است. حافظ می‌گوید زمان خوشدلی را دریاب، که گوهر همیشه در صدف نیست و گل تا هفته دیگر نمی‌ماند. روزهای خوشی در انتظار توست یا هم‌اکنون در آنی؛ قدرش را بدان. در انتخاب همراه هم کسی را برگزین که زیبایی‌اش به زیور ظاهر وابسته نیست.

شاه‌بیت فال شما

زمانِ خوش‌دلی دریاب و دُر یابکه دایم در صدف گوهر نباشد

متن کامل غزل

خوش آمد گُل وز آن خوش‌تر نباشدکه در دستت بجز ساغر نباشد

زمانِ خوش‌دلی دریاب و دُر یابکه دایم در صدف گوهر نباشد

غنیمت دان و مِی خور در گلستانکه گُل تا هفتهٔ دیگر نباشد

ایا پُرلعل کرده جامِ زَرّینببخشا بر کسی کش زر نباشد

بیا ای شیخ و از خُم‌خانهٔ ماشرابی خور که در کوثر نباشد

بشوی اوراق اگر هم‌درسِ ماییکه عِلمِ عشق در دفتر نباشد

ز من بنیوش و دل در شاهدی بندکه حُسنش بستهٔ زیور نباشد

شرابی بی‌خمارم بخش یا ربکه با وی هیچ دردِ سر نباشد

من از جان بندهٔ سلطان اویسماگر چه یادش از چاکر نباشد

به تاجِ عالم آرایش که خورشیدچنین زیبندهٔ افسر نباشد

کسی گیرد خطا بر نظمِ حافظکه هیچش لطف در گوهر نباشد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۳ است:

گل بی‌رخِ یار خوش نباشدبی‌باده بهار خوش نباشد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری با پندهای روشن. گل خوش آمد و خوش‌تر از آن این است که در دستت جز ساغر نباشد. بیت دوم بازی زیبایی با «دریاب و در یاب» دارد: زمان خوشدلی را دریاب، که گوهر همیشه در صدف نیست. بیت ششم پندی مشهور است: اگر هم‌درس مایی اوراق را بشوی، که علم عشق در دفتر نیست. در بیت‌های پایانی از سلطان اویس جلایری، فرمانروای بغداد و تبریز، ستایش می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.