پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۶۳ دیوان حافظ

گل بی‌رخِ یار خوش نباشد

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، این غزل کوتاه و خوش‌آهنگ می‌گوید هر زیبایی بی‌جزء اصلی‌اش ناقص است: گل بی‌روی یار، بهار بی‌شادی و رقص سرو بی‌آواز بلبل. شاید تو هم بسیاری چیزها داری و جای یک نفر خالی است. فال تو می‌گوید زیبایی‌های زندگی وقتی کامل می‌شوند که با عزیزانت تقسیمشان کنی؛ لحظه‌های خوشت را با کسی بگذران که دوستش داری.

شاه‌بیت فال شما

هر نقش که دستِ عقل بنددجز نقشِ نگار، خوش نباشد

متن کامل غزل

گل بی‌رخِ یار خوش نباشدبی‌باده بهار خوش نباشد

طَرفِ چمن و طوافِ بستانبی‌لاله‌عذار خوش نباشد

رقصیدن سرو و حالتِ گُلبی‌صوتِ هَزار خوش نباشد

با یارِ شکرلبِ گل‌اندامبی‌بوس و کنار خوش نباشد

هر نقش که دستِ عقل بنددجز نقشِ نگار، خوش نباشد

جان نقدِ مُحَقَّر است حافظاز بهرِ نثار خوش نباشد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۴ است:

نفسِ بادِ صبا مُشک‌فشان خواهد شدعالَمِ پیر دگرباره جوان خواهد شد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه و موسیقایی با ردیف «خوش نباشد». هر زیبایی بی‌جزء اصلی‌اش ناقص است: گل بی روی یار، بهار بی باده، گردش چمن بی لاله‌رو، رقص سرو بی آواز بلبل. بیت پنجم نتیجه می‌گیرد: هر نقشی که عقل می‌بندد، جز نقش نگار خوش نیست. بیت پایانی از فروتنی عاشق می‌گوید: جان سرمایه‌ای ناچیز است و برای نثار کردن به پای یار شایسته نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.