پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۱۶۴

نفسِ بادِ صبا مُشک‌فشان خواهد شد

نفسِ بادِ صبا مُشک‌فشان خواهد شدعالَمِ پیر دگرباره جوان خواهد شد

ارغوان جامِ عقیقی به سمن خواهد دادچشمِ نرگس به شقایق نگران خواهد شد

این تَطاول که کشید از غمِ هجران بلبلتا سراپردهٔ گل نعره‌زنان خواهد شد

گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیرمجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد

ای دل ار عشرتِ امروز به فردا فکنیمایهٔ نقدِ بقا را که ضَمان خواهد شد؟

ماه شعبان مَنِه از دست قدح، کاین خورشیداز نظر تا شبِ عیدِ رمضان خواهد شد

گل عزیز است غنیمت شِمُریدَش صحبتکه به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

مطربا مجلسِ انس است غزل خوان و سرودچند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد؟

حافظ از بهر تو آمد سویِ اقلیمِ وجودقدمی نِه به وداعش که روان خواهد شد

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

شادی امروز را به فردا نینداز؛ کسی ضمانت فردا را نداده. نگرانی درباره گذشته و آینده را کنار بگذار و از حال لذت ببر.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بهاری در مژده جوان شدن دوباره جهان. نفس صبا مشک‌فشان می‌شود و عالم پیر دوباره جوان خواهد شد. بیت چهارم طنزی ملایم دارد: اگر از مسجد به خرابات رفتم خرده مگیر؛ مجلس وعظ طولانی است و زمان می‌گذرد. بیت پنجم پند غنیمت شمردن است: اگر شادی امروز را به فردا بیندازی، چه کسی ضامن سرمایه بقاست؟ بیت ششم به ماه شعبان و نزدیکی رمضان اشاره دارد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱نفسِ بادِ صبا مُشک‌فشان خواهد شد / عالَمِ پیر دگرباره جوان خواهد شد

نفس باد صبا مشک‌فشان خواهد شد و عالم پیر دوباره جوان خواهد شد.

بیت ۴گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر / مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد

اگر از مسجد به خرابات رفتم خرده مگیر؛ مجلس وعظ طولانی است و زمان می‌گذرد.

بیت ۵ای دل ار عشرتِ امروز به فردا فکنی / مایهٔ نقدِ بقا را که ضَمان خواهد شد؟

ای دل، اگر شادی امروز را به فردا بیفکنی، چه کسی ضامن سرمایه بقا خواهد بود؟

بیت ۷گل عزیز است غنیمت شِمُریدَش صحبت / که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

گل عزیز است، همنشینی‌اش را غنیمت بشمارید، که از این راه به باغ آمد و از آن راه خواهد رفت.

بیت ۸مطربا مجلسِ انس است غزل خوان و سرود / چند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد؟

ای مطرب، مجلس انس است؛ غزل و سرود بخوان. تا کی می‌گویی چنین شد و چنان خواهد شد؟

معنی واژه‌ها

ارغوان
درختی با گل سرخ
سمن
یاسمن
تطاول
ستم
خرده گرفتن
ایراد گرفتن
ضمان
ضامن
اقلیم وجود
سرزمین هستی