پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۶۶ دیوان حافظ

روزِ هجران و شبِ فُرقَتِ یار آخر شد

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، این غزل از محبوب‌ترین فال‌های دیوان است و خودش می‌گوید: «روز هجران و شب فرقت یار آخر شد؛ زدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد». روزهای سخت، دوری و انتظار رو به پایان است. حافظ به صبح امید می‌گوید از پرده غیب بیرون آی که کار شب تار تمام شد. شکرگزار باش؛ محنت بی‌شمار به سر رسیده است.

شاه‌بیت فال شما

روزِ هجران و شبِ فُرقَتِ یار آخر شدزدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد

متن کامل غزل

روزِ هجران و شبِ فُرقَتِ یار آخر شدزدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد

آن همه ناز و تَنَعُّم که خزان می‌فرمودعاقبت در قدمِ بادِ بهار آخر شد

شُکرِ ایزد که به اقبالِ کُلَه گوشهٔ گُلنَخوَتِ بادِ دی و شوکتِ خار آخر شد

صبحِ امّید که بُد معتکفِ پردهٔ غیبگو برون آی که کارِ شبِ تار آخر شد

آن پریشانیِ شب‌هایِ دراز و غمِ دلهمه در سایهٔ گیسویِ نگار آخر شد

باورم نیست ز بدعهدی ایام هنوزقصهٔ غصه که در دولتِ یار آخر شد

ساقیا لطف نمودی قدحت پُر مِی بادکه به تدبیرِ تو تشویشِ خُمار آخر شد

در شمار ار چه نیاورد کسی حافظ راشُکرْ کان محنتِ بی‌حدّ و شمار آخر شد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۷ است:

ستاره‌ای بدرخشید و ماهِ مجلس شددل رمیدهٔ ما را رفیق و مونس شد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از غزل‌های محبوب در فال، که مژده پایان روزهای سخت را می‌دهد. روز هجران و شب جدایی یار به پایان رسید؛ این فال را زدم و ستاره (بد) گذشت و کار به آخر رسید. تمثیل بهار و خزان در بیت‌های بعد ادامه می‌یابد: آن همه ناز خزان در قدم بهار تمام شد و غرور باد دی و شکوه خار از میان رفت. بیت چهارم امیدبخش است: به صبح امید که در پرده غیب معتکف بود بگو بیرون آی، که شب تاریک تمام شد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.