پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۶۸ دیوان حافظ

گداخت جان که شود کارِ دل تمام و نشد

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، شاید مدتی است برای نیتت تلاش کرده‌ای و هنوز نتیجه نگرفته‌ای؛ این غزل با ردیف «و نشد» از همین تجربه می‌گوید. پند اصلی حافظ روشن است: بی‌راهنما در کوی عشق قدم مگذار، که من خودم صد تلاش کردم و نشد. تلاش تنها کافی نیست؛ پیش از ادامه، از کسی که این راه را رفته مشورت و کمک بگیر. با راهنمای درست، کار می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

به کویِ عشق مَنِه بی دلیلِ راه، قدمکه من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد

متن کامل غزل

گداخت جان که شود کارِ دل تمام و نشدبسوختیم در این آرزویِ خام و نشد

به لابه گفت شبی میرِ مجلسِ تو شومشدم به رغبتِ خویشش کمین غلام و نشد

پیام داد که خواهم نشست با رندانبشد به رندی و دُردی کشیم نام و نشد

رواست در بَر اگر می‌تَپَد کبوترِ دلکه دید در رهِ خود تاب و پیچِ دام و نشد

بدان هوس که به مستی ببوسم آن لبِ لعلچه خون که در دلم افتاد همچو جام و نشد

به کویِ عشق مَنِه بی دلیلِ راه، قدمکه من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد

فغان که در طلبِ گنج نامهٔ مقصودشدم خرابِ جهانی ز غم تمام و نشد

دریغ و درد که در جست و جوی گنجِ حضوربسی شدم به گدایی بَرِ کِرام و نشد

هزار حیله برانگیخت حافظ از سرِ فکردر آن هوس که شود آن نگار رام و نشد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۶۹ است:

یاری اندر کس نمی‌بینیم، یاران را چه شد؟دوستی کِی آخر آمد؟ دوست‌دار‌ان را چه شد؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ناکامی با ردیف «و نشد». جان گداخت تا کار دل تمام شود و نشد؛ در این آرزوی خام سوختیم و نشد. هر بیت یک تلاش ناکام را روایت می‌کند: یار وعده داد، عاشق غلام شد و نشد؛ پیام داد که با رندان می‌نشیند، حافظ به رندی نام برآورد و نشد. بیت ششم پند اصلی غزل است: بی راهنما در کوی عشق قدم مگذار، که من خودم صد تلاش کردم و نشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.