پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۸ دیوان حافظ

ساقیا آمدنِ عید مبارک بادت

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

عید آمده و این فال بوی بازگشت و دیدار می‌دهد. پس از دوره‌ای جدایی یا سختی، شادی به جمع تو برمی‌گردد و باغ زندگی‌ات از تاراج خزان در امان مانده است. حافظ پند می‌دهد که پناهگاه امن و همراهان وفادارت را قدر بدانی، چون آن‌ها کشتی نوح تو در طوفان حوادث‌اند. نیتت به خیر است؛ شکرگزار باش و فرصت را از دست نده.

شاه‌بیت فال شما

حافظ از دست مده دولت این کشتی نوحور نه طوفانِ حوادث بِبَرَد بُنیادت

متن کامل غزل

ساقیا آمدنِ عید مبارک بادتوان مَواعید که کردی مَرَوَد از یادت

در شگفتم که در این مدّتِ ایّامِ فِراقبرگرفتی ز حریفان دل و دل می‌دادت

برسان بندگیِ دختر رَز، گو به درآیکه دَم و همّت ما کرد ز بند، آزادت

شادی مجلسیان در قدم و مقدم توستجای غم باد، مَر آن دل که نخواهد شادت

شکر ایزد که ز تاراجِ خزان رخنه نیافتبوستانِ سمن و سرو و گل و شمشادت

چشمِ بد دور کز آن تفرقه‌ات بازآوردطالعِ ناموَر و دولتِ مادرزادت

حافظ از دست مده دولت این کشتی نوحور نه طوفانِ حوادث بِبَرَد بُنیادت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۱۹ است:

ای نسیمِ سحر آرامگَهِ یار کجاست؟منزلِ آن مَهِ عاشق‌کُشِ عَیّار کجاست؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در تهنیت عید. حافظ آمدن عید را به ساقی تبریک می‌گوید و از او می‌خواهد وعده‌هایش را فراموش نکند. از بازگشت شادی به مجلس می‌گوید و خدا را شکر می‌کند که باغ سمن و سرو و گل از تاراج خزان در امان مانده است. بسیاری این غزل را در ستایش ممدوحی می‌دانند که پس از دوره‌ای دوری بازگشته است. بیت پایانی پندی مشهور است: دولت «کشتی نوح» را از دست مده، وگرنه طوفان حوادث بنیادت را می‌برد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.