پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۱۹ دیوان حافظ

ای نسیمِ سحر آرامگَهِ یار کجاست؟

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، بیشتر اسباب کارت فراهم است و تنها یک چیز کم داری؛ شاید همراهی، پیوندی یا نشانه‌ای که دلت در انتظارش است. حافظ هم در شب تار دنبال آتش طور می‌گردد و می‌گوید عیش بی‌یار فراهم نمی‌شود. پند فال این است که آنچه دلت کم دارد را جست‌وجو کن، اما از کمبودها نرنج؛ گل بی‌خار در جهان نیست. با فکر درست، نیتت به سامان می‌رسد.

شاه‌بیت فال شما

حافظ از بادِ خزان در چمنِ دَهر مَرَنجفکرِ معقول بفرما گُلِ بی‌خار کجاست؟

متن کامل غزل

ای نسیمِ سحر آرامگَهِ یار کجاست؟منزلِ آن مَهِ عاشق‌کُشِ عَیّار کجاست؟

شبِ تار است و رَهِ وادیِ اَیمَن در پیشآتشِ طور کجا موعدِ دیدار کجاست؟

هر که آمد به جهان نقشِ خرابی دارددر خرابات بگویید که هُشیار کجاست؟

آن‌کس است اهلِ بشارت که اشارت داندنکته‌ها هست بسی مَحرمِ اسرار کجاست؟

هر سرِ مویِ مرا با تو هزاران کار استما کجاییم و مَلامت‌گرِ بی‌کار کجاست؟

باز پرسید ز گیسویِ شِکَن در شِکَنَشکاین دلِ غم‌زده سرگشته گرفتار کجاست؟

عقل دیوانه شد آن سلسلهٔ مُشکین کو؟دل ز ما گوشه گرفت ابرویِ دلدار کجاست؟

ساقی و مُطرب و مِی جمله مُهَیّاست ولیعیش بی‌یار مُهیّا نشود یار کجاست؟

حافظ از بادِ خزان در چمنِ دَهر مَرَنجفکرِ معقول بفرما گُلِ بی‌خار کجاست؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۰ است:

روزه یک‌سو شد و عید آمد و دل‌ها برخاستمی ز خُم‌خانه به‌جوش آمد و می‌ باید خواست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پرسش‌گر با ردیف «کجاست». عاشق از نسیم سحر نشانی آرامگاه یار را می‌پرسد و راه خود را به شب تار و وادی ایمن، جایی که موسی آتش طور را دید، مانند می‌کند. هر کس به جهان آمد نقش ویرانی دارد، پس در میخانه هشیاری نیست. در پایان می‌گوید همه چیز بزم آماده است، اما عیش بی‌یار فراهم نمی‌شود، و به خود یادآوری می‌کند که گل بی‌خار در جهان نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.