پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۶ دیوان حافظ

زلف‌آشفته و خِوی‌کرده و خندان‌لب و مست

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

چیزی که انتظارش را نداشتی، ناگهان و بی‌خبر به سراغت می‌آید؛ همان‌گونه که در این غزل یار نیمه‌شب بر بالین عاشق می‌آید و آهسته می‌پرسد: «خوابت هست؟». بیدار و آماده باش تا فرصت را از دست ندهی. حافظ می‌گوید آنچه روز ازل به پیمانه ما ریخته‌اند، قسمت ماست؛ پس از داوری دیگران درباره سهم و سرنوشتت نگران نباش و هدیه روزگار را با آغوش باز بپذیر.

شاه‌بیت فال شما

سر فرا گوش من آورد به آوازِ حزینگفت: ای عاشقِ دیرینهٔ من، خوابت هست؟

متن کامل غزل

زلف‌آشفته و خِوی‌کرده و خندان‌لب و مستپیرهن‌چاک و غزل‌خوان و صُراحی در دست

نرگسش عَربده‌جوی و لبش افسوس‌کناننیم شب، دوش به بالین من آمد، بنشست

سر فرا گوش من آورد به آوازِ حزینگفت: ای عاشقِ دیرینهٔ من، خوابت هست؟

عاشقی را که چنین بادهٔ شبگیر دهندکافر عشق بُوَد گر نشود باده پرست

برو ای زاهد و بر دُردکشان خرده مگیرکه ندادند جز این تُحفه به ما روزِ الست

آن چه او ریخت به پیمانهٔ ما نوشیدیماگر از خَمرِ بهشت است وگر بادهٔ مست

خندهٔ جامِ می و زلفِ گره‌گیرِ نگارای بسا توبه که چون توبهٔ حافظ بشکست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۷ است:

در دیرِ مغان آمد، یارم قدحی در دستمست از می و میخواران از نرگسِ مستش مست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از تصویری‌ترین غزل‌های حافظ. نیمه‌شب معشوق با زلف آشفته، لب خندان، پیرهن چاک و صراحی در دست، مست و غزل‌خوان بر بالین عاشق می‌آید و آهسته در گوشش می‌پرسد: «ای عاشق دیرینه من، خوابت هست؟». حافظ می‌گوید عاشقی که چنین باده شبانه‌ای به او دهند، اگر باده‌پرست نشود کافر عشق است، و از زاهد می‌خواهد بر دردکشان خرده نگیرد، زیرا این نصیب ازلی آنان است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.