پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۸ دیوان حافظ

به جانِ خواجه و حقِ قدیم و عهدِ درست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

پیام این فال در یک جمله است: «به صدق کوش، که خورشید زاید از نفست». صداقت در گفتار و کار، راه تو را روشن می‌کند و دروغ، حتی کوچک، صبح را سیاه می‌کند. اگر دلت شکسته، حافظ می‌گوید دل شکسته در بازار عشق از صد هزار دل درست ارزنده‌تر است. از کسانی که وفا در سرشتشان نیست انتظار بیجا نداشته باش و به عهدهای درست خودت وفادار بمان.

شاه‌بیت فال شما

به صدق کوش، که خورشید زایَد از نَفَسَتکه از دروغ سیه‌روی گشت صبحِ نخست

متن کامل غزل

به جانِ خواجه و حقِ قدیم و عهدِ درستکه مونسِ دمِ صبحم، دعایِ دولتِ توست

سِرِشک من که ز طوفان نوح دست بَرَدز لوح سینه نیارَست نقشِ مهرِ تو شُست

بکن معامله‌ای، وین دل شکسته بخرکه با شکستگی ارزد به صد هزار درست

زبان مور به آصف دراز گشت و رواستکه خواجه خاتَمِ جم، یاوه کرد و باز نَجُست

دلا طَمَع مَبُر از لطفِ بی‌نهایتِ دوستچو لافِ عشق زدی، سر بباز، چابک و چُست

به صدق کوش، که خورشید زایَد از نَفَسَتکه از دروغ سیه‌روی گشت صبحِ نخست

شدم ز دست تو شیدای کوه و دشت و هنوزنمی‌کنی به ترحم، نِطاق سلسله سست

مرنج حافظ و از دلبر‌ان حِفاظ مجویگناه باغ چه باشد چو این گیاه نَرُست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹ است:

ما را زِ خیالِ تو چه پروایِ شراب است؟خُم گو سر خود گیر، که خُمخانه خراب است

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش و مهرورزی به «خواجه»، که احتمالاً ممدوح حافظ است. شاعر سوگند می‌خورد که دعای دولت او همدم صبحگاهان اوست و حتی اشکی به فراوانی طوفان نوح نتوانسته نقش مهرش را از لوح سینه بشوید. در میانه غزل پندهای درخشانی آمده: «به صدق کوش که خورشید زاید از نفست»، و این‌که دل شکسته در بازار عشق از صد هزار دل درست ارزنده‌تر است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.