پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۱ دیوان حافظ

ما آزموده‌ایم در این شهر بختِ خویش

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، اگر جایی بارها بختت را آزموده‌ای و نشده، شاید وقت تغییر است؛ حافظ می‌گوید ما بخت خود را در این شهر آزموده‌ایم، باید رخت را از این گرداب بیرون کشید. پند ژرف این غزل را هم بشنو: اگر می‌خواهی سختی و سستی جهان بر تو آسان بگذرد، از پیمان سست و سخنان سخت دست بکش. پیمانت را محکم و سخنت را نرم کن.

شاه‌بیت فال شما

خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذردبگذر ز عهدِ سست و سخن‌هایِ سختِ خویش

متن کامل غزل

ما آزموده‌ایم در این شهر بختِ خویشبیرون کشید باید از این وَرطه رَختِ خویش

از بس که دست می‌گَزَم و آه می‌کشمآتش زدم چو گُل به تنِ لَخت لَختِ خویش

دوشم ز بلبلی چه خوش آمد که می‌سرودگل گوش پهن کرده ز شاخِ درختِ خویش

کای دل تو شاد باش که آن یارِ تندخوبسیار تند روی نشیند ز بختِ خویش

خواهی که سخت و سست جهان بر تو بگذردبگذر ز عهدِ سست و سخن‌هایِ سختِ خویش

وقت است کز فراقِ تو وز سوزِ اندرونآتش درافکنم به همه رَخت و پَختِ خویش

ای حافظ ار مراد مُیَسَّر شدی مدامجمشید نیز دور نماندی ز تخت خویش

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۲ است:

قسم به حشمت و جاه و جلالِ شاه شجاعکه نیست با کَسَم از بهرِ مال و جاه نزاع

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در تصمیم به ترک شهر و پند نرمی. ما بخت خود را در این شهر آزموده‌ایم؛ باید رخت خود را از این گرداب بیرون کشید. بیت‌های سوم و چهارم پیام بلبل است: ای دل شاد باش، که آن یار تندخو از بخت خود بسیار تندرو می‌نشیند. بیت پنجم پندی ژرف با بازی لفظی «سخت و سست» است: اگر می‌خواهی سختی و سستی جهان بر تو بگذرد، از پیمان سست و سخنان سخت خود بگذر. بیت پایانی حکمتی است: اگر مراد همیشه میسر بود، جمشید هم از تختش دور نمی‌ماند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.