پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۳ دیوان حافظ

بامدادان که ز خلوتگَهِ کاخِ اِبداع

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، روزی تازه با روشنی آغاز می‌شود؛ این غزل با توصیف باشکوه طلوع خورشید شروع می‌شود که روی گیتی را به هزاران گونه نشان می‌دهد. فال تو نوید آغازی روشن را می‌دهد. پند غزل این است: وضع دوران را ببین و ساغر شادی بگیر، که در هر حال این بهترین کار است. از فریب‌های دنیا دوری کن و بر سر آن با کسی نزاع نکن.

شاه‌بیت فال شما

وضعِ دوران بنگر ساغرِ عِشرت بَر گیرکه به هر حالتی این است بِهینِ اوضاع

متن کامل غزل

بامدادان که ز خلوتگَهِ کاخِ اِبداعشمعِ خاور فِکَنَد بر همه اطراف شُعاع

بَرکَشَد آینه از جِیبِ افق چرخ و در آنبنماید رخِ گیتی به هزاران انواع

در زوایایِ طَرَبخانهٔ جمشیدِ فلکاَرغَنون ساز کُنَد زهره به آهنگِ سَماع

چنگ در غُلغُله آید که کجا شد منکر؟جام در قَهقَهه آید که کجا شد مَنّاع؟

وضعِ دوران بنگر ساغرِ عِشرت بَر گیرکه به هر حالتی این است بِهینِ اوضاع

طُرِّهٔ شاهدِ دنیی همه بند است و فریبعارفان بر سرِ این رشته نجویند نِزاع

عمرِ خسرو طلب ار نفعِ جهان می‌خواهیکه وجودیست عطابخشِ کریمِ نَفّاع

مَظهَرِ لطفِ ازل، روشنی چشمِ اَمَلجامعِ علم و عمل جانِ جهان، شاه شجاع

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۴ است:

در وفایِ عشقِ تو، مشهورِ خوبانم چو شمعشب‌نشینِ کویِ سربازان و رندانم چو شمع

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با توصیف باشکوه طلوع خورشید که به ستایش شاه شجاع می‌انجامد. بامدادان که شمع خاور از خلوتگاه کاخ آفرینش بر همه اطراف پرتو می‌افکند، چرخ آینه را از گریبان افق بیرون می‌کشد و روی جهان را به هزاران گونه نشان می‌دهد. بیت پنجم پند غنیمت شمردن است: وضع دوران را ببین و ساغر شادی بگیر، که در هر حال این بهترین کار است. بیت ششم هشداری است: زلف شاهد دنیا همه بند و فریب است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.