پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۶ دیوان حافظ

طالع اگر مدد دهد، دامنَش آوَرَم به کف

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

عمرت را در خیال‌های بی‌حاصل تلف نکن؛ حافظ می‌گوید از خم ابروی تو هیچ گشایشی نشد و در این خیال کج، عمر عزیز تلف شد. فال تو هشدار می‌دهد که اگر مدتی است منتظر چیزی هستی که نشانه‌ای از آن نیست، دوباره بسنج. اما امید هم هست: اگر با صدق در راه درست قدم بزنی، همت نیکان بدرقه راهت می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

از خَمِ ابرویِ توام، هیچ گشایشی نشدوَه که در این خیالِ کَج، عمرِ عزیز شد تلف

متن کامل غزل

طالع اگر مدد دهد، دامنَش آوَرَم به کفگر بکِشم زهی طرب، ور بکُشد زهی شرف

طرْفِ کرَم ز کَس نبست، این دلِ پُر امیدِ منگر چه سخن همی بَرَد، قصهٔ من به هر طرف

از خَمِ ابرویِ توام، هیچ گشایشی نشدوَه که در این خیالِ کَج، عمرِ عزیز شد تلف

ابرویِ دوست کِی شود، دست‌کشِ خیالِ من؟کس نزده‌ست از این کمان، تیرِ مراد بر هدف

چند به ناز پرورم، مِهرِ بُتانِ سنگ‌دلیادِ پدر نمی‌کنند، این پسرانِ ناخلف

من به خیالِ زاهدی، گوشه‌نشین و طُرفه آنکمُغْبَچه‌ای ز هر طرف، می‌زندم به چنگ و دف

بی‌خبرند زاهدان، نقش بخوان و لاتَقُلمستِ ریاست، محتسب، باده بده و لاتَخَف

صوفی شهر بین که چون، لقمهٔ شُبهه می‌خوردپاردُمَش دراز باد، آن حَیَوانِ خوش علف

حافظ اگر قدم زنی، در رَهِ خاندان به صِدقبدرقهٔ رهت شود، همتِ شَحنِهٔ نجف

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۷ است:

زبانِ خامه ندارد سرِ بیان فِراقوگرنه شرح دهم با تو داستانِ فِراق

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با وزنی ضربی در طلب یار و نقد ریاکاران. اگر بخت یاری کند دامنش را به دست می‌آورم؛ اگر بکشمش (به سوی خود) چه شادی، و اگر بکشد (مرا) چه شرفی. بیت ششم طنزی لطیف است: من به خیال زاهدی گوشه‌نشین شدم و شگفت آن‌که مغ‌بچه‌ای از هر طرف با چنگ و دف مرا فرا می‌خواند. بیت هفتم دو عبارت عربی دارد: «مگو» و «مترس». بیت پایانی به امام علی (شحنه نجف) اشاره دارد که همتش بدرقه راه صادقان است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.