پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۷ دیوان حافظ

زبانِ خامه ندارد سرِ بیان فِراق

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، دوری سنگینی بر دلت نشسته که شرحش در قلم نمی‌گنجد؛ این غزل با ردیف «فراق» همه ابعاد این درد را نشان می‌دهد. حافظ می‌گوید عمرم به امید وصال گذشت و روز فراق به سر نیامد. فال تو همدل توست و صبر می‌خواهد، اما امید را هم نگه می‌دارد: هیچ فراقی جاودانه نیست. با پای شوق، این راه هم به سر می‌رسد.

شاه‌بیت فال شما

دریغ مدت عمرم که بر امیدِ وصالبه سر رسید و نیامد به سر زمانِ فِراق

متن کامل غزل

زبانِ خامه ندارد سرِ بیان فِراقوگرنه شرح دهم با تو داستانِ فِراق

دریغ مدت عمرم که بر امیدِ وصالبه سر رسید و نیامد به سر زمانِ فِراق

سری که بر سرِ گردون به فخر می‌سودمبه راستان که نهادم، بر آستانِ فِراق

چگونه باز کنم بال در هوایِ وصالکه ریخت مرغِ دلم پَر در آشیانِ فِراق

کنون چه چاره که در بَحرِ غم به گردابیفُتاد زورقِ صبرم ز بادبانِ فِراق

بسی نَمانْد که کَشتیِ عمر غرقه شودز موجِ شوقِ تو در بحرِ بی‌کرانِ فِراق

اگر به دستِ من اُفتَد فِراق را بِکُشَمکه روزِ هجر سیَه باد و خان و مانِ فِراق

رفیقِ خِیلِ خیالیم و همنشینِ شَکیبقَرینِ آتشِ هجران و هم قِرانِ فِراق

چگونه دَعویِ وصلت کُنَم به جان؟ که شده‌ستتنم وکیلِ قَضا و دلم ضمانِ فِراق

ز سوزِ شوق دلم شد کباب دور از یارمدام خونِ جگر می‌خورم ز خوانِ فِراق

فلک چو دید سرم را اسیرِ چَنبَرِ عشقبِبَست گردنِ صبرم به ریسمانِ فِراق

به پایِ شوق گر این رَه به سر شدی حافظبه دستِ هجر ندادی کسی عِنانِ فِراق

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۸ است:

مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیقگَرَت مدام میسّر شود، زهی توفیق

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بلند با ردیف «فراق» که همه ابعاد درد جدایی را با تصویرهای گوناگون نشان می‌دهد. زبان قلم یارای بیان فراق را ندارد، وگرنه داستان فراق را برایت شرح می‌دادم. بیت دوم حسرتی تلخ است: دریغ از عمرم که به امید وصال به سر رسید و زمان فراق به پایان نرسید. بیت چهارم تصویری زیباست: چگونه بال در هوای وصال بگشایم که مرغ دلم در آشیانه فراق پر ریخت. بیت هفتم تنها لحن خشمگین غزل است: اگر فراق به دستم بیفتد، او را می‌کشم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.