پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۹۸

مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیق

مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیقگَرَت مدام میسّر شود، زهی توفیق

جهان و کارِ جهان جمله هیچ بَر هیچ استهزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق

دریغ و دَرد که تا این زمان ندانستمکه کیمیایِ سعادت، رفیق بود، رفیق

به مَأمَنی رو و فرصت شمُر غنیمتِ وقتکه در کمینگهِ عمرند قاطعانِ طریق

بیا که توبه ز لعلِ نگار و خندهٔ جامحکایتی‌ست که عقلش نمی‌کُند تصدیق

اگر چه مویِ میانت به چون منی نرسدخوش است خاطرم از فکرِ این خیالِ دقیق

حلاوتی که تو را در چَهِ زَنَخدان استبه کُنهِ آن نرسد صد‌ هزار فکرِ عمیق

اگر به رنگِ عقیقی شد اشکِ من، چه عَجب؟که مُهرِ خاتمِ لَعلِ تو هست همچو عقیق

به خنده گفت که «حافظ! غلامِ طبعِ تواَم»ببین که تا به چه حدَّم همی کُند تحمیق

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

کیمیای خوشبختی دوست واقعی است. قدر رفیق خوبت را بدان و این هفته وقتی را با او بگذران.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ که سه نعمت بزرگ را برمی‌شمارد. جای امن و می بی‌غش و رفیق مهربان؛ اگر همیشه میسر شود، زهی توفیق. بیت دوم حکمتی ژرف است: جهان و کار جهان همه هیچ در هیچ است؛ هزار بار این نکته را آزموده‌ام. بیت سوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: دریغ و درد که تا امروز ندانستم که کیمیای سعادت رفیق بود، رفیق. بیت چهارم پندی است: به پناهگاهی برو و وقت را غنیمت بشمار، که راهزنان در کمینگاه عمرند.

شرح بیت‌ها

بیت ۱مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیق / گَرَت مدام میسّر شود، زهی توفیق

جای امن و می بی‌غش و رفیق مهربان؛ اگر همیشه برایت میسر شود، زهی توفیق.

بیت ۲جهان و کارِ جهان جمله هیچ بَر هیچ است / هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق

جهان و کار جهان همه هیچ در هیچ است؛ هزار بار این نکته را بررسی کرده‌ام.

بیت ۳دریغ و دَرد که تا این زمان ندانستم / که کیمیایِ سعادت، رفیق بود، رفیق

دریغ و درد که تا این زمان ندانستم که کیمیای سعادت رفیق بود، رفیق.

بیت ۴به مَأمَنی رو و فرصت شمُر غنیمتِ وقت / که در کمینگهِ عمرند قاطعانِ طریق

به پناهگاهی برو و فرصت را غنیمت بشمار، که راهزنان در کمینگاه عمرند.

بیت ۷حلاوتی که تو را در چَهِ زَنَخدان است / به کُنهِ آن نرسد صد‌ هزار فکرِ عمیق

شیرینی‌ای که در چاه زنخدان توست، صد هزار فکر ژرف به کنه آن نمی‌رسد.

معنی واژه‌ها

مقام امن
جای آرام
بی‌غش
خالص
رفیق شفیق
دوست مهربان
کیمیای سعادت
مایه خوشبختی
مأمن
پناهگاه
قاطعان طریق
راهزنان
کنه
ژرفا
تحمیق
نادان شمردن