پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۰ دیوان حافظ

زلفت هزار دل به یکی تار مو ببست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

برای رسیدن به خواسته‌ات به دنبال راه میان‌بُر هستی، اما این غزل می‌گوید چنین نمی‌شود. حافظ در بیت پایانی هشدار می‌دهد: هر که عشق نورزید و وصل خواست، مثل کسی است که بی‌وضو احرام کعبه بسته است. فال تو می‌گوید برای نیتت از دل مایه بگذار، زحمتش را بپذیر و شرط‌هایش را کامل به جا آور. آن‌گاه همان راهی که بسته می‌نمود، باز می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

حافظ! هر آن که عشق نَورزید و وصل خواستاحرامِ طوفِ کعبهٔ دل، بی‌وضو ببست

متن کامل غزل

زلفت هزار دل به یکی تار مو ببستراه هزار چاره‌گر از چارسو ببست

تا عاشقان به بوی نسیمش دهند جانبگشود نافه‌ایّ و دَرِ آرزو ببست

شیدا از آن شدم که نگارم چو ماه نوابرو نُمود و جلوه‌گری کرد و رو ببست

ساقی به چند رنگ، می اندر پیاله ریختاین نقش‌ها نگر که چه خوش در کدو ببست

یا رب چه غمزه کرد صُراحی که خون خُمبا نعره‌های قُلقُلش اندر گلو ببست

مطرب چه پرده ساخت که در پردهٔ سماعبر اهل وجد و حال، درِ های‌وهو ببست

حافظ! هر آن که عشق نَورزید و وصل خواستاحرامِ طوفِ کعبهٔ دل، بی‌وضو ببست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۱ است:

آن شبِ قدری که گویند اهلِ خلوت امشب استیا رب این تأثیرِ دولت در کدامین کوکب است؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف «ببست» و تصویرهای ظریف. زلف یار هزار دل را با یک تار مو بسته و راه چاره را از چهار سو بسته است. ماه نو ابرو را نشان داد و روی پوشاند و عاشق شیدا شد. ساقی رنگ‌های گوناگون شراب را در کدو (ظرف شراب) نقش بسته و قلقل صراحی خون خم را در گلو بسته است. بیت پایانی پندی عارفانه است: هر که بی‌عشق وصل خواست، بی‌وضو احرام طواف کعبه دل بست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.