پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۳۱ دیوان حافظ

به تیغم گَر کُشد، دستش نگیرم

تعبیر فال

پیام کلی: امید

در شب هجران و انتظار هستی؛ حافظ دعا می‌کند: «برآی ای آفتاب صبح امید، که در دست شب هجران اسیرم». فال تو امید به صبح را می‌دهد. پند دیگر غزل این است که از کسی که تجربه دارد کمک بخواهی؛ حافظ به پیر خرابات می‌گوید به فریادم برس و با یک جرعه جوانم کن. یک راهنمایی درست می‌تواند جانی تازه به تو بدهد.

شاه‌بیت فال شما

برآی ای آفتابِ صبحِ امّیدکه در دستِ شبِ هجران اسیرم

متن کامل غزل

به تیغم گَر کُشد، دستش نگیرموگر تیرم زَنَد منّت پذیرم

کمانِ ابرویت را گو بزن تیرکه پیشِ دست و بازویت بمیرم

غمِ گیتی گر از پایم درآردبجز ساغر که باشد دستگیرم؟

برآی ای آفتابِ صبحِ امّیدکه در دستِ شبِ هجران اسیرم

به فریادم رَس ای پیرِ خراباتبه یک جرعه جوانم کن که پیرم

به گیسویِ تو خوردم دوش سوگندکه من از پایِ تو سر بر نگیرم

بسوز این خرقهٔ تقوا تو حافظکه گر آتش شَوَم در وی نگیرم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۳۲ است:

مزن بر دل ز نوکِ غمزه تیرمکه پیشِ چشمِ بیمارت بمیرم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در تسلیم کامل عاشق. اگر با تیغ بکشدم دستش را نمی‌گیرم و اگر تیرم بزند منت می‌پذیرم. بیت سوم پرسشی است: اگر غم گیتی از پا درم آورد، جز ساغر چه کسی دستگیرم است؟ بیت چهارم دعایی امیدبخش است: برآی ای آفتاب صبح امید که در دست شب هجران اسیرم. بیت پنجم خواهشی لطیف از پیر است: ای پیر خرابات، به فریادم برس و با یک جرعه جوانم کن که پیرم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.