پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۴۵ دیوان حافظ

بی تو ای سروِ روان، با گل و گلشن چه کنم؟

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

همه چیز در اختیار تو نیست؛ حافظ به ناصح می‌گوید کارفرمای تقدیر این کار را می‌کند، من چه کنم؟ خودت را برای آنچه از دستت بیرون است سرزنش نکن. فال تو به داستان بیژن و منیژه اشاره دارد: شاه ترکان مرا به چاه انداخت؛ اگر لطف رستم دستگیرم نشود چه کنم؟ مانند بیژن در چاه، منتظر دست یاری باش که خواهد رسید.

شاه‌بیت فال شما

شاهِ تُرکان چو پسندید و به چاهم انداختدستگیر ار نشود لطفِ تَهَمتَن چه کنم؟

متن کامل غزل

بی تو ای سروِ روان، با گل و گلشن چه کنم؟زلفِ سنبل چه کشَم عارضِ سوسن چه کنم؟

آه کز طعنهٔ بدخواه ندیدم رویتنیست چون آینه‌ام روی ز آهن، چه کنم؟

برو ای ناصِح و بر دردکشان خرده مگیرکارفرمایِ قَدَر می‌کند این، من چه کنم؟

برقِ غیرت چو چُنین می‌جَهَد از مَکمَنِ غیبتو بفرما که منِ سوخته خرمن چه کنم؟

شاهِ تُرکان چو پسندید و به چاهم انداختدستگیر ار نشود لطفِ تَهَمتَن چه کنم؟

مددی گر به چراغی نکند آتشِ طورچارهٔ تیره‌شبِ وادی ایمن چه کنم؟

حافظا خُلدِبَرین خانهٔ موروثِ من استاندر این منزلِ ویرانه نشیمن چه کنم؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۴۶ است:

من نه آن رندم که تَرکِ شاهد و ساغر کنممحتسب داند که من این کارها کمتر کنم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف پرسشی «چه کنم؟» در بی‌قراری عاشق. بی تو ای سرو روان، با گل و گلشن چه کنم؟ بیت سوم پاسخی به ناصح است: برو ای ناصح و بر دردکشان خرده مگیر؛ کارفرمای تقدیر این کار را می‌کند، من چه کنم؟ بیت پنجم به داستان بیژن و منیژه در شاهنامه اشاره دارد: شاه ترکان (افراسیاب) مرا به چاه انداخت؛ اگر لطف تهمتن (رستم) دستگیرم نشود چه کنم؟ بیت پایانی نکته‌ای عرفانی است: بهشت برین خانه موروث من است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.