پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۴۶ دیوان حافظ

من نه آن رندم که تَرکِ شاهد و ساغر کنم

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، گنجی درون تو هست که از هر ثروتی ارزشمندتر است؛ حافظ می‌گوید من که در گدایی گنج سلطانی در دست دارم، کی به گردش گردون فرومایه‌پرور طمع کنم؟ فال تو می‌گوید به عهد روزگار اعتماد نکن، اما به آنچه دوستش داری وفادار بمان. عشق مروارید یکتاست و تو غواص آن؛ سر در این دریا فرو برده‌ای، تا گوهر را بیابی.

شاه‌بیت فال شما

من که دارم در گدایی گنجِ سلطانی به دستکِی طمع در گردشِ گردونِ دون‌پَرور کنم

متن کامل غزل

من نه آن رندم که تَرکِ شاهد و ساغر کنممحتسب داند که من این کارها کمتر کنم

من که عیبِ توبه‌کاران کرده باشم بارهاتوبه از مِی وقتِ گُل دیوانه باشم گر کنم

عشق دردانه‌ست و من غَوّاص و دریا میکدهسر فروبُردم در آن جا تا کجا سر بَرکُنم

لاله ساغرگیر و نرگس مست و بر ما نامِ فِسقداوری دارم بسی یا رب، که را داور کنم؟

بازکَش یک دَم عِنان ای تُرکِ شهرآشوبِ منتا ز اشک و چهره راهت پُر زر و گوهر کنم

من که از یاقوت و لَعلِ اشک دارم گنج‌هاکِی نظر در فیضِ خورشیدِ بلنداختر کنم

چون صبا مجموعهٔ گل را به آبِ لطف شستکج دلم خوان، گر نظر بر صفحهٔ دفتر کنم

عهد و پیمانِ فلک را نیست چندان اعتبارعهد با پیمانه بندم، شرط با ساغَر کُنم

من که دارم در گدایی گنجِ سلطانی به دستکِی طمع در گردشِ گردونِ دون‌پَرور کنم

گر چه گَردآلودِ فقرم، شرم باد از همتمگر به آبِ چشمهٔ خورشید دامن تَر کنم

عاشقان را گر در آتش می‌پسندد لطفِ دوستتنگ چشمم گر نظر در چشمهٔ کوثر کنم

دوش لعلش عشوه‌ای می‌داد حافظ را، ولیمن نه آنم کز وی این افسانه‌ها باور کنم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۴۷ است:

صَنَما با غمِ عشقِ تو چه تدبیر کنم؟تا به کِی در غمِ تو نالهٔ شبگیر کنم؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی مشهور در پایبندی به رندی و بی‌اعتنایی به دنیا. من آن رند نیستم که شاهد و ساغر را ترک کنم؛ محتسب می‌داند که من کمتر این کارها را می‌کنم (یعنی ترک نمی‌کنم). بیت دوم طنزی شیرین است: من که بارها عیب توبه‌کاران را گفته‌ام، اگر در فصل گل از می توبه کنم دیوانه‌ام. بیت سوم از زیباترین تمثیل‌هاست: عشق مروارید یکتاست، من غواص و میکده دریا. بیت نهم مشهور است: من که در گدایی گنج سلطانی دارم، کی به گردش روزگار فرومایه‌پرور طمع کنم؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.