پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۶۵ دیوان حافظ

عمریست تا به راهِ غَمَت رو نهاده‌ایم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، آرامش واقعی با زور و قدرت به دست نمی‌آید؛ حافظ می‌گوید ما ملک عافیت را با لشکر نگرفته‌ایم و تخت سلطنت را با زور بازو ننهاده‌ایم. فال تو پند می‌دهد که ظاهرسازی را کنار بگذاری و به آنچه واقعاً دوست داری روی بیاوری. عمری به امید اشارتی گذشته؛ صبر کن، اما با دلی آزاد از ریا.

شاه‌بیت فال شما

ما مُلکِ عافیت نه به لشکر گرفته‌ایمما تختِ سلطنت نه به بازو نهاده‌ایم

متن کامل غزل

عمریست تا به راهِ غَمَت رو نهاده‌ایمروی و ریایِ خَلق به یک سو نهاده‌ایم

طاق و رواقِ مدرسه و قال و قیلِ عِلمدر راهِ جام و ساقیِ مَه رو نهاده‌ایم

هم جان بِدان دو نرگسِ جادو سپرده‌ایمهم دل بدان دو سُنبلِ هندو نهاده‌ایم

عمری گذشت تا به امیدِ اشارتیچشمی بدان دو گوشهٔ ابرو نهاده‌ایم

ما مُلکِ عافیت نه به لشکر گرفته‌ایمما تختِ سلطنت نه به بازو نهاده‌ایم

تا سِحْرِ چَشم یار چه بازی کند که بازبنیاد بر کرشمهٔ جادو نهاده‌ایم

بی زلفِ سرکشش سرِ سودایی از ملالهمچون بنفشه بر سرِ زانو نهاده‌ایم

در گوشهٔ امید چو نَظّارگانِ ماهچَشمِ طلب بر آن خَمِ ابرو نهاده‌ایم

گفتی که حافظا دل سرگشته‌ات کجاست؟در حلقه‌هایِ آن خَمِ گیسو نهاده‌ایم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۶۶ است:

ما بدین در نه پِیِ حشمت و جاه آمده‌ایماز بد حادثه این جا به پناه آمده‌ایم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در رها کردن ریا و مدرسه برای عشق، با ردیف «نهاده‌ایم». عمری است که در راه غمت قدم نهاده‌ایم و ظاهرسازی مردم را به کناری نهاده‌ایم. بیت دوم مشهور است: طاق و رواق مدرسه و قیل و قال علم را در راه جام و ساقی ماه‌رو نهاده‌ایم. بیت پنجم ژرف است: ملک عافیت را با لشکر نگرفته‌ایم و تخت سلطنت را با زور بازو ننهاده‌ایم؛ یعنی آرامش با قدرت به دست نمی‌آید. بیت هفتم تصویری از اندوه است: مانند بنفشه سر بر زانو نهاده‌ایم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.