پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۶۷ دیوان حافظ

فتوی پیرِ مُغان دارم و قولی‌ست قدیم

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، این غزل پندهای گوناگون دارد و مهم‌ترینش برای تو این است: «گوهر معرفت آموز که با خود ببری، که نصیب دگران است نصاب زر و سیم». دانش و معرفت را بیاموز؛ این تنها چیزی است که با تو می‌ماند. حافظ می‌گوید اگر سیم و زر نداری، شکرگزار باش؛ طبع سلیم و لطف سخن دولتی بزرگ است. از همنشین ناجنس هم دوری کن.

شاه‌بیت فال شما

گوهرِ معرفت آموز که با خود بِبَریکه نصیبِ دگران است نِصابِ زر و سیم

متن کامل غزل

فتوی پیرِ مُغان دارم و قولی‌ست قدیمکه حرام است مِی آن جا که نه یار است ندیم

چاک خواهم زدن این دلقِ ریایی، چه کنم؟روح را صحبتِ ناجنس، عذابی‌ست اَلیم

تا مگر جرعه فشانَد لبِ جانان بر منسال‌ها شد که منم بر درِ میخانه مقیم

مگرش خدمتِ دیرین من از یاد برفتای نسیم سحری! یاد دَهَش عهدِ قدیم

بعد صد سال اگر بر سرِ خاکم گذریسر برآرد ز گِلم رقص‌کنان عَظمِ رَمیم

دلبر از ما به صد امّید سِتد اول دلظاهراً عهد فرامُش نکُند خُلقِ کریم

غنچه گو «تنگ‌دل از کارِ فروبسته مَباشکز دم صبح مدد یابی و انفاسِ نسیم»

فکر بهبود خود ای دل ز دری دیگر کندرد عاشق نشود به، به مداوایِ حکیم

گوهرِ معرفت آموز که با خود بِبَریکه نصیبِ دگران است نِصابِ زر و سیم

دام سخت است مگر یار شود لطفِ خداور نه آدم نَبَرد صرفه ز شیطانِ رجیم

حافظ ار سیم و زرت نیست، چه شد؟ شاکر باشچه به از دولتِ لطفِ سخن و طَبع سلیم

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۶۸ است:

خیز تا از درِ میخانه گُشادی طلبیمبه رَهِ دوست نشینیم و مُرادی طلبیم

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی حکیمانه با پندهای گوناگون. فتوای پیر مغان را دارم و این قولی قدیم است: می آن‌جا حرام است که یار همدم نباشد. بیت دوم پندی مشهور است: روح را همنشینی ناجنس عذابی دردناک است. بیت هفتم امیدبخش است: به غنچه بگو از کار بسته تنگدل مباش، که از دم صبح و نفس نسیم مدد می‌یابی. بیت نهم پندی ژرف است: گوهر معرفت بیاموز که با خود ببری، که نصاب زر و سیم نصیب دیگران است. بیت پایانی پند شکرگزاری است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.