پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۸۲ دیوان حافظ

فاتحه‌ای چو آمَدی بَر سَر خَسته‌ای بخوان

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، اگر عزیزی بیمار یا خسته است، این غزل تو را به دیدارش فرا می‌خواند: «فاتحه‌ای چو آمدی بر سر خسته‌ای بخوان». حضور تو خودش درمان است و سخن مهربان جان تازه می‌دهد. حافظ در پایان می‌گوید شعر تو شربت آب حیات به من داد؛ گاهی دوای دل، کلامی گرم است. به بهبود امیدوار باش.

شاه‌بیت فال شما

فاتحه‌ای چو آمَدی بَر سَر خَسته‌ای بخوانلَب بُگُشا که می‌دَهَد لَعلِ لَبَت به مُرده جان

متن کامل غزل

فاتحه‌ای چو آمَدی بَر سَر خَسته‌ای بخوانلَب بُگُشا که می‌دَهَد لَعلِ لَبَت به مُرده جان

آن که به پُرسش آمَد و فاتحه خواند و می‌رَوَدگو نَفَسی که روح را می‌کُنَم از پِیَش رَوان

ای که طَبیبِ خَسته‌ای، رویِ زَبان مَن بِبینکـاین دَم و دودِ سینه‌ام، بارِ دل اَست بَر زَبان

گرچه تَبْ اُستُخوانِ مَن کرد زِ مِهرْ گرم و رَفتهمچو تَبَم نمی‌رَوَد آتشِ مِهر از اُستُخوان

حالِ دِلَم زِ خالِ تو هَست دَر آتَشَش وَطنچَشمم از آن دو چَشمِ تو خسته شُده‌ست و ناتَوان

بازنِشانْ حَرارَتَم ز آبِ دو دیده و ببیننَبضِ مَرا که می‌دَهَد هیچ زِ زندگی نِشان

آن که مُدام شیشه‌ام از پِی عیش داده اَستشیشه‌ام از چه می‌بَرَد پیشِ طَبیبْ هَر زَمان؟

حافظ از آبِ زندگی شعرِ تو داد شَربَتَمتَرکِ طَبیب کُن بیا نُسخهٔ شَربَتَم بِخوان

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۸۳ است:

چندان که گفتم غم با طبیباندرمان نکردند مسکین غریبان

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در بیماری و عیادت یار. وقتی به بالین خسته‌ای آمدی، فاتحه‌ای بخوان؛ لب بگشا که لعل لبت به مرده جان می‌دهد. این غزل را معمولاً اشاره به بیماری حافظ می‌دانند. بیت دوم ظریف است: به آن‌که به عیادت آمد و فاتحه خواند و می‌رود بگو نفسی درنگ کند، که روحم را به دنبالش روان می‌کنم. بیت چهارم تصویری زیبا دارد: تب استخوانم را گرم کرد و رفت، اما آتش مهر مانند تب از استخوانم نمی‌رود. بیت پایانی: شعر تو شربتی از آب حیات است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.