پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۰۵ دیوان حافظ

به جان پیر خرابات و حق صحبت او

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، این غزل دو پیام دارد. نخست پندی اخلاقی: اگر بر آستانه میخانه سری دیدی، به پا مزن، که نیت او معلوم نیست؛ کسی را از روی ظاهرش داوری نکن. دوم بشارتی روشن: سروش عالم غیب مژده داد که فیض رحمت او همگانی است. ناامید نشو؛ رحمت خدا همه را در بر می‌گیرد و تو هم از آن بی‌بهره نیستی.

شاه‌بیت فال شما

بیا که دوش به مستی سروش عالم غیبنوید داد که عام است فیض رحمت او

متن کامل غزل

به جان پیر خرابات و حق صحبت اوکه نیست در سر من جز هوای خدمت او

بهشت اگر چه نه جای گناهکاران استبیار باده که مستظهرم به همت او

چراغ صاعقه آن سحاب روشن بادکه زد به خرمن ما آتش محبت او

بر آستانه میخانه گر سری بینیمزن به پای که معلوم نیست نیت او

بیا که دوش به مستی سروش عالم غیبنوید داد که عام است فیض رحمت او

مکن به چشم حقارت نگاه در من مستکه نیست معصیت و زهد بی مشیت او

نمی‌کند دل من میل زهد و توبه ولیبه نام خواجه بکوشیم و فر دولت او

مدام خرقه حافظ به باده در گرو استمگر ز خاک خرابات بود فطرت او

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۰۶ است:

گفتا برون شدی به تماشای ماهِ نواز ماهِ ابروانِ مَنت شرم باد رو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در امید به رحمت الهی و پرهیز از تحقیر دیگران. به جان پیر خرابات و حق همنشینی‌اش، که در سرم جز هوای خدمت او نیست. بیت چهارم از مشهورترین پندهای اخلاقی دیوان است: اگر بر آستانه میخانه سری دیدی، به پا مزن که نیت او معلوم نیست. بیت پنجم امیدبخش است: دیشب سروش عالم غیب مژده داد که فیض رحمت او همگانی است. بیت ششم نیز مشهور است: به من مست با چشم حقارت منگر، که گناه و زهد بی‌خواست او نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.