پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۰۷ دیوان حافظ

مزرعِ سبزِ فلک دیدم و داسِ مه نو

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، از مشهورترین غزل‌های حافظ در تأمل درباره عمر به فال تو آمده است: کشتزار سبز آسمان و داس ماه نو را دیدم و به یاد کشته خود و هنگام درو افتادم. آنچه امروز می‌کاری، فردا درو می‌کنی. اما بیت دوم امید می‌دهد: گفتم ای بخت، خوابیدی و خورشید دمید؛ گفت با این همه از لطف پیشین ناامید مشو. هنوز فرصت هست.

شاه‌بیت فال شما

گفتم ای بخت بخفتیدی و خورشید دمیدگفت با این همه از سابقه نومید مشو

متن کامل غزل

مزرعِ سبزِ فلک دیدم و داسِ مه نویادم از کِشتهٔ خویش آمد و هنگامِ درو

گفتم ای بخت بخفتیدی و خورشید دمیدگفت با این همه از سابقه نومید مشو

گر رَوی پاک و مجرد چو مسیحا به فلکاز چراغِ تو به خورشید رسد صد پرتو

تکیه بر اخترِ شب‌دزد مکن کاین عیارتاجِ کاووس ببرد و کمرِ کیخسرو

گوشوارِ زر و لعل ار چه گران دارد گوشدورِ خوبی گذران است نصیحت بشنو

چشمِ بد دور ز خالِ تو که در عرصهٔ حسنبیدقی راند که برد از مه و خورشید گرو

آسمان گو مفروش این عظمت کاندر عشقخرمنِ مه به جُوی خوشهٔ پروین به دو جو

آتشِ زهد و ریا خرمنِ دین خواهد سوختحافظ این خرقهٔ پشمینه بینداز و برو

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۰۸ است:

ای آفتاب آینه دار جمال تومشک سیاه مجمره گردان خال تو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ در تأمل درباره عمر و عمل. کشتزار سبز آسمان و داس ماه نو را دیدم و به یاد کشته خود و هنگام درو افتادم. بیت دوم امیدبخش است: گفتم ای بخت، خوابیدی و خورشید دمید؛ گفت با این همه از سابقه (لطف ازلی) ناامید مشو. بیت چهارم هشدار از روزگار است: به ستاره شب‌دزد تکیه مکن، که این عیار تاج کاووس و کمربند کیخسرو را برد. بیت ششم تصویری از شطرنج است. بیت پایانی: حافظ، این خرقه پشمینه را بینداز و برو.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.