پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۰۸ دیوان حافظ

ای آفتاب آینه دار جمال تو

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

بوی آشتی به مشام می‌رسد؛ حافظ می‌گوید بوی گل برخاست، از در آشتی درآی، ای نوبهار ما که رخسارت فال خجسته است. فال تو نوید آشتی و بازگشت را می‌دهد. اگر کدورتی هست، از در آشتی وارد شو. حافظ در بیت هشتم منتظر مژده عید وصال است تا با تبریک به پیشواز بخت برود؛ این مژده نزدیک است.

شاه‌بیت فال شما

برخاست بوی گل ز در آشتی درآیای نوبهار ما رخ فرخنده فال تو

متن کامل غزل

ای آفتاب آینه دار جمال تومشک سیاه مجمره گردان خال تو

صحن سرای دیده بشستم ولی چه سودکـ‌این گوشه نیست درخور خیل خیال تو

در اوج ناز و نعمتی ای پادشاه حسنیا رب مباد تا به قیامت زوال تو

مطبوعتر ز نقش تو صورت نبست بازطغرانویس ابروی مشکین مثال تو

در چین زلفش ای دل مسکین چگونه‌ایکآشفته گفت باد صبا شرح حال تو

برخاست بوی گل ز در آشتی درآیای نوبهار ما رخ فرخنده فال تو

تا آسمان ز حلقه به گوشان ما شودکو عشوه‌ای ز ابروی همچون هلال تو

تا پیش بخت بازروم تهنیت کنانکو مژده‌ای ز مقدم عید وصال تو

این نقطه سیاه که آمد مدار نورعکسیست در حدیقه بینش ز خال تو

در پیش شاه عرض کدامین جفا کنمشرح نیازمندی خود یا ملال تو

حافظ در این کمند سر سرکشان بسیستسودای کج مپز که نباشد مجال تو

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۰۹ است:

ای خونبهای نافه چین خاک راه توخورشید سایه‌پرور طرف کلاه تو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی سراسر ستایش با ردیف «تو». ای که آفتاب آینه‌دار جمال توست و مشک سیاه آتشدان‌گردان خال تو. بیت دوم فروتنانه است: صحن خانه چشم را شستم، اما چه سود که این گوشه درخور سپاه خیال تو نیست. بیت سوم دعایی است: ای پادشاه زیبایی، در اوج ناز و نعمتی؛ خدایا تا قیامت زوال تو مباد. بیت ششم دعوت به آشتی است: بوی گل برخاست، از در آشتی درآی. بیت پایانی هشداری به خود است: سودای کج مپز.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.