حافظ · غزل شماره ۴۰۹
ای خونبهای نافه چین خاک راه تو
ای خونبهای نافه چین خاک راه توخورشید سایهپرور طرف کلاه تو
نرگس کرشمه میبرد از حد برون خرامای من فدای شیوه چشم سیاه تو
خونم بخور که هیچ مَلَک با چنان جمالاز دل نیایدش که نویسد گناه تو
آرام و خواب خلق جهان را سبب توییزان شد کنار دیده و دل تکیهگاه تو
با هر ستارهای سر و کار است هر شبماز حسرت فروغ رخ همچو ماه تو
یاران همنشین همه از هم جدا شدندماییم و آستانه دولت پناه تو
حافظ طمع مبُر ز عنایت که عاقبتآتش زند به خرمن غم دود آه تو
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
اگر دوستان از هم دور شدهاند، تو به پناهگاه اصلیات تکیه کن. از لطف ناامید نشو؛ آه دل تو اثر دارد.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در ستایش یار و پناه بردن به آستان او. ای که خاک راهت خونبهای نافه چین است و خورشید سایهپرورده گوشه کلاه توست. بیت سوم تصویری لطیف است: خونم را بخور، که هیچ فرشتهای با چنان جمالی دلش نمیآید گناهت را بنویسد. بیت ششم تلخ و مشهور است: یاران همنشین همه از هم جدا شدند؛ ماییم و آستانه دولتپناه تو. بیت پایانی امیدبخش است: حافظ از عنایت طمع مبر، که سرانجام دود آهت آتش در خرمن غم میزند.
شرح بیتها
بیت ۱ای خونبهای نافه چین خاک راه تو / خورشید سایهپرور طرف کلاه تو
ای که خاک راهت خونبهای نافه چین است و خورشید سایهپرورده گوشه کلاه توست.
بیت ۳خونم بخور که هیچ مَلَک با چنان جمال / از دل نیایدش که نویسد گناه تو
خونم را بخور، که هیچ فرشتهای با چنان جمالی دلش نمیآید گناهت را بنویسد.
بیت ۵با هر ستارهای سر و کار است هر شبم / از حسرت فروغ رخ همچو ماه تو
هر شب از حسرت فروغ رخ ماهگونت با هر ستارهای سر و کار دارم.
بیت ۶یاران همنشین همه از هم جدا شدند / ماییم و آستانه دولت پناه تو
یاران همنشین همه از هم جدا شدند؛ ماییم و آستانه دولتپناه تو.
بیت ۷حافظ طمع مبُر ز عنایت که عاقبت / آتش زند به خرمن غم دود آه تو
حافظ، از عنایت طمع مبر، که سرانجام دود آهت آتش در خرمن غم میزند.
معنی واژهها
- خونبها
- بهای خون، دیه
- نافه چین
- مشک ختن
- طرف کلاه
- گوشه کلاه
- ملک
- فرشته
- کنار
- آغوش
- دولتپناه
- پناهگاه اقبال