پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۱۴ دیوان حافظ

گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟

تعبیر فال

پیام کلی: پند

نشانه‌های زیبایی و درس‌های زندگی همه جا هستند؛ حافظ می‌گوید هر گل تازه از گل‌رویی یاد می‌کند، اما گوش سخن‌شنو کجا و چشم عبرت‌بین کو؟ فال تو پند می‌دهد که گوش شنوا و چشم بینا داشته باشی. بهار آمده و گلبن شادی می‌روید؛ نگذار غم روزگار ذوقت را بکشد. آنچه در دلت می‌گذرد را ببین و از آن بیاموز.

شاه‌بیت فال شما

هر گل نو ز گل‌رخی یاد همی کند ولیگوش سخن‌شنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟

متن کامل غزل

گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟باد بهار می‌وزد بادهٔ خوش‌گوار کو؟

هر گل نو ز گل‌رخی یاد همی کند ولیگوش سخن‌شنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟

مجلس بزم عیش را غالیهٔ مراد نیستای دمِ صبحِ خوش‌نفس نافهٔ زلف یار کو؟

حُسن‌فروشیِ گلم نیست تحمل ای صبادست زدم به خون دل بهر خدا نگار کو؟

شمع سحرگهی اگر لاف ز عارض تو زدخصم زبان دراز شد خنجر آبدار کو؟

گفت «مگر ز لعل من بوسه نداری آرزو؟»مُردم از این هوس ولی قدرت و اختیار کو؟

حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت استاز غم روزگارِ دون، طبعِ سخن‌گزار کو؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۱۵ است:

ای پیک راستان خبر یار ما بگواحوال گل به بلبل دستان‌سرا بگو

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری با ردیف پرسشی «کو؟» (کجاست؟). گلبن شادی می‌روید؛ ساقی گل‌رخسار کجاست؟ باد بهار می‌وزد؛ باده خوشگوار کجاست؟ بیت دوم نکته‌ای ژرف دارد: هر گل تازه از گل‌رویی یاد می‌کند، اما گوش سخن‌شنو کجا و چشم عبرت‌بین کو؟ بیت ششم صادقانه است: گفت مگر از لب لعل من آرزوی بوسه نداری؟ از این هوس مردم، اما قدرت و اختیار کو؟ بیت پایانی گله‌ای از روزگار است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.