حافظ · غزل شماره ۴۱۴
گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟
گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟باد بهار می‌وزد بادهٔ خوشگوار کو؟
هر گل نو ز گل‌رخی یاد همی کند ولیگوش سخن‌شنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟
مجلس بزم عیش را غالیهٔ مراد نیستای دمِ صبحِ خوش‌نفس نافهٔ زلف یار کو؟
حُسن‌فروشیِ گلم نیست تحمل ای صبادست زدم به خون دل بهر خدا نگار کو؟
شمع سحرگهی اگر لاف ز عارض تو زدخصم زبان دراز شد خنجر آبدار کو؟
گفت «مگر ز لعل من بوسه نداری آرزو؟»مُردم از این هوس ولی قدرت و اختیار کو؟
حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت استاز غم روزگارِ دون، طبعِ سخن‌گزار کو؟
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمده‌اید
نشانه‌های زیبایی و درس‌های زندگی همه جا هستند؛ گوش شنوا و چشم بینا داشته باش. غم روزگار ذوقت را نکشد.
تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی بهاری با ردیف پرسشی «کو؟» (کجاست؟). گلبن شادی می‌روید؛ ساقی گل‌رخسار کجاست؟ باد بهار می‌وزد؛ باده خوشگوار کجاست؟ بیت دوم نکته‌ای ژرف دارد: هر گل تازه از گل‌رویی یاد می‌کند، اما گوش سخن‌شنو کجا و چشم عبرت‌بین کو؟ بیت ششم صادقانه است: گفت مگر از لب لعل من آرزوی بوسه نداری؟ از این هوس مردم، اما قدرت و اختیار کو؟ بیت پایانی گله‌ای از روزگار است.
شرح بیت‌ها
بیت ۱گلبن عیش می‌دمد ساقی گل‌عذار کو؟ / باد بهار می‌وزد بادهٔ خوشگوار کو؟
گلبن شادی می‌روید؛ ساقی گل‌رخسار کجاست؟ باد بهار می‌وزد؛ باده خوشگوار کجاست؟
بیت ۲هر گل نو ز گل‌رخی یاد همی کند ولی / گوش سخن‌شنو کجا؟ دیدهٔ اعتبار کو؟
هر گل تازه از گل‌رویی یاد می‌کند، اما گوش سخن‌شنو کجا و چشم عبرت‌بین کو؟
بیت ۵شمع سحرگهی اگر لاف ز عارض تو زد / خصم زبان دراز شد خنجر آبدار کو؟
اگر شمع سحرگاهی از چهره تو لاف زد، دشمن زبان‌دراز شد؛ خنجر آبدار کجاست؟
بیت ۶گفت «مگر ز لعل من بوسه نداری آرزو؟» / مُردم از این هوس ولی قدرت و اختیار کو؟
گفت مگر از لب لعل من آرزوی بوسه نداری؟ از این هوس مردم، اما قدرت و اختیار کو؟
بیت ۷حافظ اگر چه در سخن خازن گنج حکمت است / از غم روزگارِ دون، طبعِ سخن‌گزار کو؟
حافظ هرچند در سخن خزانه‌دار گنج حکمت است، از غم روزگار پست، طبع سخن‌گزار کجاست؟
معنی واژه‌ها
- گلبن
- بوته گل
- گل‌عذار
- گل‌رخسار
- دیده اعتبار
- چشم عبرت‌بین
- غالیه
- عطر
- نافه
- کیسه مشک
- خنجر آبدار
- خنجر تیز
- روزگار دون
- روزگار پست