پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۱۵ دیوان حافظ

ای پیک راستان خبر یار ما بگو

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، این غزل با خطاب به پیک راستان آغاز می‌شود: خبر یار ما را بگو. و بیت دوم اطمینان‌بخش است: «ما محرمان خلوت انسیم، غم مخور». فال تو نوید خبری خوش و همدلی را می‌دهد. پند دیگر غزل را هم به یاد داشته باش: هرچند ما بدیم، تو ما را به بدی مگیر؛ از دیگران بخواه خطاهایت را با بزرگواری ببینند و خودت هم چنین باش.

شاه‌بیت فال شما

ما محرمان خلوت انسیم غم مخوربا یار آشنا سخن آشنا بگو

متن کامل غزل

ای پیک راستان خبر یار ما بگواحوال گل به بلبل دستان‌سرا بگو

ما محرمان خلوت انسیم غم مخوربا یار آشنا سخن آشنا بگو

بر هم چو می‌زد آن سر زلفین مشک‌باربا ما سر چه داشت؟ ز بهر خدا بگو

هر کس که گفت «خاک در دوست توتیاست»گو «این سخن معاینه در چشم ما بگو»

آن کس که منع ما ز خرابات می‌کندگو «در حضور پیر من این ماجرا بگو»

گر دیگرت بر آن در دولت گذر بودبعد از ادای خدمت و عرض دعا بگو

هر چند ما بَدیم تو ما را بِدان مگیرشاهانه ماجرای گناه گدا بگو

بر این فقیر، نامهٔ آن محتشم بخوانبا این گدا حکایت آن پادشا بگو

جان‌ها ز دام زلف چو بر خاک می‌فشاندبر آن غریب ما چه گذشت؟ ای صبا بگو

جان‌پرور است قصّهٔ ارباب معرفترمزی برو بپرس، حدیثی بیا بگو

حافظ گرت به مجلس او راه می‌دهندمی نوش و ترک زرق ز بهر خدا بگو

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۱۶ است:

خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواهکه در هوای تو برخاست بامداد پگاه

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف «بگو» خطاب به پیک. ای پیک راستان، خبر یار ما را بگو و احوال گل را به بلبل خوش‌آواز بگو. بیت دوم اطمینان‌بخش است: ما محرمان خلوت انسیم، غم مخور؛ با یار آشنا سخن آشنا بگو. بیت پنجم پاسخی به منع‌کنندگان است: هر کس ما را از خرابات منع می‌کند، بگو این ماجرا را در حضور پیر من بگوید. بیت هفتم درخواستی بزرگوارانه است: هرچند ما بدیم، تو ما را به آن مگیر؛ ماجرای گناه گدا را شاهانه بگو.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.