پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۴۱۶

خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواه

خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواهکه در هوای تو برخاست بامداد پگاه

دلیل راه شو ای طایر خجسته‌لقاکه دیده آب شد از شوق خاک آن درگاه

به یاد شخصِ نزارم که غرقِ خونِ دل استهلال را ز کنار افق کنید نگاه

منم که بی تو نفس می‌کشم، زهی خجلتمگر تو عفو کنی ور نه چیست عذر گناه؟

ز دوستان تو آموخت در طریقت مهرسپیده دم که صبا چاک زد شعار سیاه

به عشق روی تو روزی که از جهان برومز تربتم بدمد سرخ‌گل به جای گیاه

مده به خاطر نازک ملالت از من زودکه حافظ تو خود این لحظه گفت «بسم الله»

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

راهنمایی پیدا کن که تو را به مقصد برساند. عشقی که در دل داری، پس از تو هم به شکل زیبایی باقی می‌ماند.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در شوق دیدار و فروتنی عاشق. خوشا نسیم معطر و گوی خوشبوی دلخواهی که بامداد زود در هوای تو برخاست. بیت دوم دعایی است: ای پرنده خجسته‌رو، راهنمای راه شو، که چشم از شوق خاک آن درگاه آب شد. بیت چهارم فروتنی عمیق است: منم که بی تو نفس می‌کشم؛ چه شرمی! مگر تو ببخشی، وگرنه عذر این گناه چیست؟ بیت ششم تصویری زیباست: روزی که با عشق روی تو از جهان بروم، از گورم به جای گیاه گل سرخ می‌روید.

شرح بیت‌ها

بیت ۱خنک نسیم معنبر شمامه‌ای دل‌خواه / که در هوای تو برخاست بامداد پگاه

خوشا نسیم معطر و گوی خوشبوی دلخواهی که بامداد زود در هوای تو برخاست.

بیت ۲دلیل راه شو ای طایر خجسته‌لقا / که دیده آب شد از شوق خاک آن درگاه

ای پرنده خجسته‌رو، راهنمای راه شو، که چشم از شوق خاک آن درگاه آب شد.

بیت ۴منم که بی تو نفس می‌کشم، زهی خجلت / مگر تو عفو کنی ور نه چیست عذر گناه؟

منم که بی تو نفس می‌کشم؛ چه شرمی! مگر تو ببخشی، وگرنه عذر این گناه چیست؟

بیت ۵ز دوستان تو آموخت در طریقت مهر / سپیده دم که صبا چاک زد شعار سیاه

سپیده‌دم که صبا جامه سیاه (شب) را چاک زد، مهر را در طریقت از دوستان تو آموخت.

بیت ۶به عشق روی تو روزی که از جهان بروم / ز تربتم بدمد سرخ‌گل به جای گیاه

روزی که با عشق روی تو از جهان بروم، از گورم به جای گیاه گل سرخ می‌روید.

معنی واژه‌ها

خنک
خوشا
معنبر
عنبرآگین
شمامه
گوی خوشبو
پگاه
صبح زود
خجسته‌لقا
خوش‌رو
نزار
لاغر
شعار سیاه
جامه سیاه