پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۲۳ دیوان حافظ

دوش رفتم به در میکده خواب‌آلوده

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، پیش از ورود به هر مرحله تازه، خودت را از آلودگی‌های گذشته پاک کن؛ ساقی در این غزل می‌گوید شست‌وشویی کن و آن‌گاه به خرابات بیا. پند اصلی فال تو در بیت ششم است: پاک و صاف شو و از چاه طبیعت بیرون بیا، که آب آلوده صفا نمی‌دهد. در هر سنی پاکی دل ارزشمند است؛ با دلی صاف تازه شروع کن.

شاه‌بیت فال شما

پاک و صافی شو و از چاه طبیعت به در آیکه صفایی ندهد آب تراب‌آلوده

متن کامل غزل

دوش رفتم به در میکده خواب‌آلودهخرقه تر دامن و سجّاده شراب‌آلوده

آمد افسوس‌کنان مغبچهٔ باده‌فروشگفت بیدار شو ای رهرو خواب‌آلوده

شست و شویی کن و آن‌گه به خرابات خِرامتا نگردد ز تو این دیر خراب آلوده

به هوای لب شیرین پسران چند کنیجوهر روح به یاقوت مذاب آلوده

به طهارت گذران منزل پیری و مکنخلعت شیب چو تشریف شباب آلوده

پاک و صافی شو و از چاه طبیعت به در آیکه صفایی ندهد آب تراب‌آلوده

گفتم ای جان جهان دفتر گل عیبی نیستکه شود فصل بهار از می ناب آلوده

آشنایانِ رهِ عشق در این بحر عمیقغرقه گشتند و نگشتند به آب آلوده

گفت حافظ لغز و نکته به یاران مفروشآه از این لطف به انواع عتاب آلوده

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۲۴ است:

از من جدا مشو که توام نور دیده‌ایآرام جان و مونس قلب رمیده‌ای

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز با ردیف «آلوده» در دعوت به پاکی. دیشب خواب‌آلود به در میکده رفتم، با خرقه تر و سجاده شراب‌آلود. ساقی جوان افسوس‌کنان آمد و گفت: بیدار شو ای رهرو خواب‌آلود؛ شست‌وشویی کن و آن‌گاه به خرابات بیا، تا این دیر از تو آلوده نشود. بیت پنجم پندی به پیران است: منزل پیری را با پاکی بگذران. بیت ششم از ابیات ژرف است: پاک و صاف شو و از چاه طبیعت بیرون آی، که آب خاک‌آلود صفایی ندارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.