پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۵۴ دیوان حافظ

ز کوی یار می‌آید نسیمِ بادِ نوروزی

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

نسیم نوروزی از کوی یار می‌آید؛ فال تو نوید تازگی و شادی است. حافظ می‌گوید اگر از این باد مدد بخواهی، چراغ دلت را روشن می‌کنی. به صحرا برو تا غبار غم را از دامن بتکانی و به گلزار بیا تا از بلبل غزل بیاموزی. پند ژرف این غزل را هم بشنو: راه کام‌بخشی ترک کام خود است؛ بزرگی واقعی در گذشتن از خواسته‌های خود برای دیگران است.

شاه‌بیت فال شما

به صحرا رو که از دامن، غبارِ غم بیَفشانیبه گلزار آی کز بلبل، غزل گفتن بیاموزی

متن کامل غزل

ز کوی یار می‌آید نسیمِ بادِ نوروزیاز این باد ار مدد خواهی، چراغِ دل برافروزی

چو گل گر خرده‌ای داری، خدا را صرفِ عشرت کنکه قارون را غلط‌ها داد، سودای زراندوزی

ز جام گل، دگر بلبل، چنان مستِ میِ لعل استکه زد بر چرخ فیروزه صفیرِ تختِ فیروزی

به صحرا رو که از دامن، غبارِ غم بیَفشانیبه گلزار آی کز بلبل، غزل گفتن بیاموزی

چو امکانِ خُلود ای دل! در این فیروزه‌ایوان نیستمجال عیش فرصت دان، به فیروزی و بهروزی

طریق کام‌بخشی چیست؟ ترکِ کامِ خود کردنکلاهِ سروری آن است، کز این ترک بر دوزی

سخن در پرده می‌گویم، چو گل از غنچه بیرون آیکه بیش از پنج روزی نیست، حکمِ میرِ نوروزی

ندانم نوحهٔ قمری، به طرْف جویباران چیستمگر او نیز همچون من، غمی دارد شبان‌روزی؟

مِیی دارم چو جان، صافی و صوفی می‌کند عیبشخدایا هیچ عاقل را، مبادا بختِ بد، روزی

جدا شد یار شیرینت، کنون تنها نشین ای شمع!که حکم آسمان این است اگر سازی و گر سوزی

به عُجْبِ علم نتوان شد، ز اسباب طرب محرومبیا ساقی که جاهل را هنی‌تر می‌رسد روزی

مِی اندر مجلسِ آصف، به نوروزِ جلالی نوشکه بخشد جرعهٔ جامت، جهان را سازِ نوروزی

نه حافظ می‌کند تنها دعای خواجه توران‌شاهز مدح آصفی خواهد، جهان عیدی و نوروزی

جنابش پارسایان راست، محراب دل و دیدهجبینش صبح‌خیزان راست، روز فتح و فیروزی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۵۵ است:

عمر بگذشت به بی‌حاصلی و بوالهوسیای پسر جام مِی‌ام ده که به پیری برسی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های نوروزی حافظ که در ستایش خواجه جلال‌الدین تورانشاه سروده شده است. نسیم باد نوروزی از کوی یار می‌آید؛ اگر از این باد مدد بخواهی، چراغ دل را برمی‌افروزی. بیت دوم پندی درباره ثروت است: اگر مانند گل خرده‌ای (زری) داری، به خاطر خدا صرف شادی کن، که سودای زراندوزی قارون را فریب داد. بیت ششم از ژرف‌ترین ابیات است: راه کام‌بخشی چیست؟ ترک کام خود کردن. بیت هفتم به رسم «میر نوروزی» اشاره دارد، فرمانروای نمایشی چندروزه در جشن نوروز.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.