پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۷ دیوان حافظ

به کویِ میکده هر سالِکی که رَه دانست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، راهت را پیدا کرده‌ای و دیگر لازم نیست به هر دری بزنی. حافظ می‌گوید هر سالکی که راه میکده را شناخت، زدن در دیگری را فکری تباه دانست. فال تو پند می‌دهد که دل را کامل به مسیری که برگزیده‌ای بسپاری؛ در این راه، دل‌سپردن بیش از حسابگری‌های پیاپی نتیجه می‌دهد. پایداری تو، نیتت را به ثمر می‌رساند.

شاه‌بیت فال شما

به کویِ میکده هر سالِکی که رَه دانستدری دگر زدن اندیشهٔ تَبَه دانست

متن کامل غزل

به کویِ میکده هر سالِکی که رَه دانستدری دگر زدن اندیشهٔ تَبَه دانست

زمانه افسر رندی نداد جز به کسیکه سرفرازیِ عالَم در این کُلَه دانست

بر آستانهٔ میخانه هر که یافت رَهیز فیضِ جامِ مِی اَسرار خانقَه دانست

هر آن که رازِ دو عالم ز خطِ ساغَر خواندرُموزِ جامِ جم از نقشِ خاکِ ره دانست

ورایِ طاعتِ دیوانگان ز ما مَطَلَبکه شیخِ مذهبِ ما عاقلی گُنَه دانست

دلم ز نرگسِ ساقی اَمان نخواست به جانچرا که شیوهٔ آن تُرکِ دل سیه دانست

ز جورِ کوکبِ طالع ،سَحَرگَهان چشممچنان گریست که ناهید دید و مَه دانست

حدیثِ حافظ و ساغر که می‌زند پنهانچه جایِ محتسب و شِحنه، پادشَه دانست

بلندمرتبه شاهی که نُه رِواقِ سِپِهرنمونه‌ای ز خَمِ طاقِ بارگَه دانست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸ است:

صوفی از پرتو مِی رازِ نهانی دانستگوهرِ هر کس از این لعل، توانی دانست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی درباره راه رندی. هر سالکی که راه میکده را شناخت، زدن در دیگری را فکر تباه دانست. زمانه تاج رندی را تنها به کسی داد که سربلندی را در این کلاه دید. حافظ می‌گوید از ما جز طاعت دیوانگان مخواه، چون شیخ مذهب ما عاقلی را گناه می‌داند؛ یعنی عشق فراتر از حسابگری عقل است. پایان غزل ستایش پادشاهی است که از رازهای حافظ آگاه است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.