پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۸۷ دیوان حافظ

ای بی‌خبر بکوش که صاحب‌خبر شوی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از مشهورترین غزل‌های آموزشی دیوان پیام فال توست: «ای بی‌خبر بکوش که صاحب‌خبر شوی؛ تا راهرو نباشی کی راهبر شوی؟». تا خودت راه را نروی، نمی‌توانی راهنمای دیگران باشی. شاگردی کن و بکوش که روزی استاد شوی. حافظ می‌گوید دست از مس وجود بشوی تا کیمیای عشق را بیابی و زر شوی؛ عشق و کوشش تو را دگرگون می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

در مکتب حقایق پیش ادیب عشقهان ای پسر بکوش که روزی پدر شوی

متن کامل غزل

ای بی‌خبر بکوش که صاحب‌خبر شویتا راهرو نباشی کی راهبر شوی؟

در مکتب حقایق پیش ادیب عشقهان ای پسر بکوش که روزی پدر شوی

دست از مسِ وجود چو مردان ره بشویتا کیمیای عشق بیابی و زر شوی

خواب و خورت ز مرتبهٔ خویش دور کردآن گه رسی به خویش که بی خواب و خور شوی

گر نور عشق حق به دل و جانت اوفتدبالله کز آفتاب فلک خوب‌تر شوی

یک دم غریق بحر خدا شو گمان مبرکز آب هفت بحر به یک موی تر شوی

از پای تا سرت همه نور خدا شوددر راه ذوالجلال چو بی پا و سر شوی

وجه خدا اگر شودت منظر نظرزین پس شکی نماند که صاحب‌نظر شوی

بنیاد هستی تو چو زیر و زبر شوددر دل مدار هیچ که زیر و زبر شوی

گر در سرت هوای وصال است حافظاباید که خاک درگه اهل هنر شوی

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۸۸ است:

سَحرم هاتف میخانه به دولت‌خواهیگفت: باز آی که دیرینهٔ این درگاهی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های عرفانی و آموزشی حافظ. ای بی‌خبر، بکوش تا صاحب‌خبر (آگاه) شوی؛ تا رهرو نباشی، کی راهبر می‌شوی؟ بیت دوم پندی مشهور است: در مکتب حقایق، پیش ادیب عشق، ای پسر بکوش که روزی پدر (استاد) شوی. بیت سوم تمثیل کیمیاست: مانند مردان راه دست از مس وجود بشوی تا کیمیای عشق را بیابی و زر شوی. بیت ششم ژرف است: یک دم غرق دریای خدا شو؛ گمان مبر که از آب هفت دریا یک مو تر می‌شوی. بیت پایانی: باید خاک درگاه اهل هنر شوی.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.