پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۴۹۲ دیوان حافظ

سَلامی چو بویِ خوشِ آشنایی

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، کیمیای سعادت در این غزل مشهور آمده است: «بیاموزمت کیمیای سعادت: ز هم‌صحبت بد جدایی، جدایی». از همنشین بد دوری کن. اگر دوستانی پیمان شکستند و تنها مانده‌ای، حافظ می‌گوید از جور دوران شکایت مکن؛ ای بنده، تو چه می‌دانی کار خدایی را؟ حکمت کارها را همیشه نمی‌دانیم؛ با دلی آرام به آینده اعتماد کن.

شاه‌بیت فال شما

بیاموزَمت کیمیایِ سَعادَتزِ هَم‌صُحْبَتِ بَد، جُدایی! جُدایی!

متن کامل غزل

سَلامی چو بویِ خوشِ آشناییبِدان مَرْدُمِ دیدِهٔ روشَنایی

درودی چو نورِ دِلِ پارسایانبِدان شَمْعِ خَلْوَتْگَهِ پارسایی

نِمی‌بینَم از هَمْدَمان، هیچ بَر جایدِلَم، خون شد از غُصِّه؛ ساقی! کُجایی؟

زِ کویِ مُغان، رُخ مَگَرْدان! کِه آنجافُروشَنْد مِفْتاحِ مُشْکِل‌گُشایی

عَروسِ جَهان گَرچِه دَر حَدِّ حُسْن استزِ حَد می‌بَرَد شیوِهٔ بی‌وَفایی

دِلِ خَسْتِهٔ مَن گَرَش هِمَّتی هَسْتنَخواهَد زِ سَنْگین‌دِلان، مومیایی

مِیِ صوفی‌اَفْکَن، کُجا می‌فُروشَنْد؟کِه دَر تابم اَز دَسْتِ زُهْدِ ریایی

رَفیقان، چُنان، عَهْدِ صُحْبَت شِکَسْتَنْدکِه گویی نَبوده‌ست خود، آشْنایی

مَرا گَر تو بُگْذاری، اِی نَفْس طامِع!بَسی پادْشایی کُنَم دَر گِدایی

بیاموزَمت کیمیایِ سَعادَتزِ هَم‌صُحْبَتِ بَد، جُدایی! جُدایی!

مَکُن «حافِظ» اَز جورِ دوران، شِکایَت!چِه دانی تو، اِی بَنْدِه! کارِ خُدایی؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴۹۳ است:

اِی پادِشَهِ خوبان! داد از غَمِ تَنْهاییدِل، بی‌‌تو، به جان آمَد؛ وَقْت است کِه بازآیی

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ در سلام و پند. سلامی مانند بوی خوش آشنایی به آن مردمک چشم روشنایی؛ درودی مانند نور دل پارسایان به آن شمع خلوتگاه پارسایی. بیت سوم تلخ است: از همدمان هیچ کس را بر جای نمی‌بینم؛ دلم از غصه خون شد، ساقی کجایی؟ بیت پنجم تمثیل عروس جهان است: هرچند در زیبایی به کمال است، در بی‌وفایی از حد می‌گذرد. بیت دهم از پرکاربردترین پندهای دیوان است: کیمیای سعادت را به تو می‌آموزم: از همنشین بد جدایی، جدایی! بیت پایانی: از جور دوران شکایت مکن؛ ای بنده، تو کار خدا را چه می‌دانی؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.