پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۵۳ دیوان حافظ

منم که گوشهٔ میخانه، خانقاهِ من است

تعبیر فال

پیام کلی: پند

این فال پندی بزرگوارانه دارد: اگر کاری نادرست پیش آمده، حتی اگر همه‌اش در اختیار تو نبوده، در راه ادب باش و مسئولیتش را بپذیر. حافظ می‌گوید گناه اگرچه در اختیار ما نبود، بگو گناه از من است؛ همین بزرگی دل‌ها را نرم می‌کند. به جایی که دلت در آن آرام است وفادار بمان؛ وقتی مقصود وصال است، تفاوتی میان مسجد و میخانه نیست.

شاه‌بیت فال شما

گُناه اگرچه نبود اختیارِ ما، «حافظ»!تو در طریقِ اَدَب باش، گو گُناهِ من است

متن کامل غزل

منم که گوشهٔ میخانه، خانقاهِ من استدعایِ پیرِ مُغان، وِرْدِ صُبْحگاهِ من است

گَرَم ترانهٔ چنگ صَبوح نیست چه باکنوایِ من به سَحَر، آهِ عُذْرخواهِ من است

ز پادشاه و گِدا، فارِغم بِحَمْدِاللهگِدایِ خاکِ دَرِ دوست، پادشاهِ من است

غَرَض زِ مَسْجِد و مِیخانه‌ام، وِصالِ شماستجُز این خیال ندارم، خُدا، گُواهِ من است

مَگَر به تیغِ اَجَل، خیمه بَرکَنَم ور نیرَمیدن از دَرِ دولت، نه رَسْم و راهِ من است

از آن زَمان که بر این آسْتان نَهادم رویفَرازِ مَسْنَدِ خورشید، تِکْیِه‌گاهِ من است

گُناه اگرچه نبود اختیارِ ما، «حافظ»!تو در طریقِ اَدَب باش، گو گُناهِ من است

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۵۴ است:

ز گریه مَردُمِ چشمم نشسته در خون استببین که در طلبت حالِ مَردُمان چون است

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

حافظ گوشه میخانه را خانقاه خود و دعای پیر مغان را ورد صبحگاهی‌اش می‌خواند. او از شاه و گدا بی‌نیاز است، چون گدای در دوست پادشاه اوست. مقصودش از مسجد و میخانه فقط وصال یار است. بیت پایانی نکته‌ای ظریف در ادب دارد: گناه اگرچه در اختیار ما نبود، تو در راه ادب باش و بگو گناه از من است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.