پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۵۴ دیوان حافظ

ز گریه مَردُمِ چشمم نشسته در خون است

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، دلت گرفته و شاید اطرافیان می‌گویند شاد باش، اما حافظ می‌داند که شادی دل غمگین به دستور نیست. این غزل پرسوز همدل توست و می‌گوید دلتنگی گاهی از اختیار بیرون است. با خودت مهربان باش و بگذار زمان و همراهی خوب کارشان را بکنند. اگر آفتاب روی دوست از سر کوی بتابد، طالعت همایون می‌شود؛ این روز می‌رسد.

شاه‌بیت فال شما

چگونه شاد شود اندرونِ غمگینم؟به اختیار، که از اختیار بیرون است

متن کامل غزل

ز گریه مَردُمِ چشمم نشسته در خون استببین که در طلبت حالِ مَردُمان چون است

به یادِ لعلِ تو و چشمِ مستِ میگونتز جامِ غم، می لعلی که می‌خورم خون است

ز مشرقِ سرِ کو آفتابِ طلعتِ تواگر طلوع کند، طالعم همایون است

حکایتِ لبِ شیرین، کلام فرهاد استشِکَنجِ طُرِّهٔ لیلی مقام مجنون است

دلم بجو که قدت همچو سرو دلجوی استسخن بگو که کلامت لطیف و موزون است

ز دورِ باده به جان، راحتی رسان ساقیکه رنجِ خاطرم از جورِ دورِ گردون است

از آن دمی که ز چشمم برفت رودِ عزیزکنارِ دامنِ من همچو رودِ جیحون است

چگونه شاد شود اندرونِ غمگینم؟به اختیار، که از اختیار بیرون است

ز بیخودی طلبِ یار می‌کند حافظچو مفلسی که طلبکارِ گنجِ قارون است

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۵۵ است:

خَمِ زلفِ تو دامِ کفر و دین استز کارستانِ او یک شمه این است

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پرسوز که با بازی واژه «مردم» آغاز می‌شود: مردمک چشم از گریه در خون نشسته، پس ببین حال مردمان در طلب تو چگونه است. حافظ داستان‌های فرهاد و شیرین و لیلی و مجنون را به یاد می‌آورد و از ساقی می‌خواهد با گردش باده رنج گردش روزگار را بکاهد. بیت هشتم پرسشی تلخ است: دل غمگین چگونه شاد شود؟ به اختیار؟ که از اختیار بیرون است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.