پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۷۱ دیوان حافظ

زاهِدِ ظاهِرپَرَست از حالِ ما، آگاه نیست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

داوری ظاهربینان درباره تو یا راهت نباید نگرانت کند؛ حافظ می‌گوید زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نیست. پیام اصلی فال این است که در راه درست، هرچه پیش آید خیر است و کسی که صادقانه می‌رود گمراه نمی‌شود. یک‌رنگ و صادق بمان؛ درهایی که به روی یک‌رنگان باز است، به روی خودفروشان بسته است. برای معماهای بزرگ جهان هم بیش از اندازه خودت را نیازار.

شاه‌بیت فال شما

دَر طَریقَت هَرچِه پیشِ سالک آید، خِیْرِ اوستدَر صِراطِ مُسْتَقیم، اِی دِل، کَسی گُمراه نیست

متن کامل غزل

زاهِدِ ظاهِرپَرَست از حالِ ما، آگاه نیستدَر حَقِ ما، هَرچِه گوید، جایِ هیچ اِکْراه نیست

دَر طَریقَت هَرچِه پیشِ سالک آید، خِیْرِ اوستدَر صِراطِ مُسْتَقیم، اِی دِل، کَسی گُمراه نیست

تا چه بازی رُخ نُماید بِیْدَقی خواهیم رانْدعَرْصِه‌یِ شَطْرَنْجِ رِنْدان را مَجالِ شاه نیست

چیست این سقفِ بلندِ سادهٔ بِسیارنقش؟زین مُعَمّا، هیچ دانا در جَهان، آگاه نیست

این چِه اِسْتِغْناست یا رَب؟ وین چه قادِرْ حِکْمَت است؟کاین‌همه زَخْمِ نَهان است و مَجالِ آه نیست

صاحِبِ دیوانِ ما گویی نمی‌دانَد حِسابکاندر این طُغرا، نِشانِ حِسْبَةً لِلّٰه نیست

هَر کِه خواهد گو: «بیا!» و هَرچِه خواهد گو: «بِگو!»کِبْر و ناز و حاجِب و دَرْبان، بدین دَرْگاه نیست

بَر دَرِ مِیخانه رَفْتَن، کارِ یِکرَنْگان بُوَدخودفُروشان را به کویِ مِی‌فُروشان، راه نیست

هرچه هست از قامَتِ ناسازِ بی‌اَنْدامِ ماستوَر نَه تَشْریفِ تو، بَر بالایِ کَس، کوتاه نیست

بَنْدِه‌یِ پیرِ خَراباتَم که لُطْفَش، دائِم استوَر نَه لُطْفِ شِیْخ و زاهِد، گاه هَسْت و گاه نیست

«حافِظ»، اَر بَر صَدْر نَنْشینَد، زِ عالی‌مَشْرَبی‌ستعاشِقِ دُرْدی‌کَش اَندَر بَنْدِ مال و جاه نیست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۷۲ است:

راهی‌ست راهِ عِشْق که هیچَش کِنارِه نیستآن‌جا جُز آن‌که جان بِسِپارَنْد، چارِه نیست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی حکیمانه در نقد زاهد ظاهرپرست. حافظ می‌گوید زاهد از حال ما آگاه نیست و هر چه بگوید باکی نیست. در طریقت هر چه پیش آید خیر است و در راه راست کسی گمراه نیست. بیت چهارم از پرسش‌های بزرگ دیوان است: این سقف بلند ساده پرنقش (آسمان) چیست؟ هیچ دانایی از این معما آگاه نیست. بیت هشتم نیز مشهور است: رفتن بر در میخانه کار یک‌رنگان است؛ خودفروشان به آن راه ندارند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.