پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۷۳ دیوان حافظ

روشن از پرتوِ رویت نظری نیست که نیست

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

رازی داری که مصلحت نیست همه از آن باخبر شوند. حافظ در این غزل می‌گوید اشک سرخش راز عشق را فاش کرده و هشدار می‌دهد که راز نباید از پرده بیرون بیفتد. فال تو می‌گوید رازداری کن و نیتت را تا وقت مناسب با هر کسی در میان نگذار. راه پرخطر است، اما آنچه دلت را برده همه خوبی‌ها را دارد و ارزش این رازداری را دارد.

شاه‌بیت فال شما

مصلحت نیست که از پرده برون افتد رازور نه در مجلسِ رندان خبری نیست که نیست

متن کامل غزل

روشن از پرتوِ رویت نظری نیست که نیستمِنَّت خاکِ درت بر بصری نیست که نیست

ناظرِ روی تو صاحب نظرانند آریسِرِّ گیسوی تو در هیچ سَری نیست که نیست

اشکِ غَمّازِ من ار سرخ برآمد چه عجب؟خجل از کردهٔ خود پرده دری نیست که نیست

تا به دامن ننشیند ز نسیمش گَردیسیل خیز از نظرم ره‌گذری نیست که نیست

تا دم از شامِ سرِ زلفِ تو هر جا نزنندبا صبا گفت و شنیدم سحری نیست که نیست

من از این طالع شوریده بِرَنجَم ور نیبهره‌مند از سَرِ کویت دگری نیست که نیست

از حیایِ لبِ شیرینِ تو ای چشمهٔ نوشغرق آب و عرق اکنون شکری نیست که نیست

مصلحت نیست که از پرده برون افتد رازور نه در مجلسِ رندان خبری نیست که نیست

شیر در بادیهٔ عشق تو روباه شودآه از این راه که در وی خطری نیست که نیست

آب چشمم که بر او مِنَّت خاکِ درِ توستزیرِ صد مِنَّتِ او خاکِ دری نیست که نیست

از وجودم قَدَری نام و نشان هست که هستور نه از ضعف در آن جا اثری نیست که نیست

غیر از این نکته که حافظ ز تو ناخشنود استدر سراپای وجودت هنری نیست که نیست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۷۴ است:

حاصلِ کارگه کون و مکان این همه نیستباده پیش آر که اسبابِ جهان این همه نیست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف دشوار «نیست که نیست» به معنای «همه هستند». هیچ نگاهی نیست که از پرتو روی یار روشن نباشد و هیچ چشمی نیست که منت خاک در او را نکشد. حافظ اشک سرخ خود را پرده‌دری می‌داند که راز عشق را فاش کرده و از بخت شوریده‌اش می‌نالد. بیت هشتم می‌گوید مصلحت نیست راز از پرده بیرون افتد، وگرنه در مجلس رندان همه خبرها هست. بیت پایانی ستایشی زیرکانه است: جز این‌که حافظ از تو ناخشنود است، هیچ هنری نیست که در تو نباشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.