پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۷۶ دیوان حافظ

جز آستان تواَم در جهان، پناهی نیست

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، این غزل خلاصه اخلاق حافظ را در یک بیت آورده است: «مباش در پی آزار و هرچه خواهی کن، که در شریعت ما غیر از این گناهی نیست». در کاری که نیت کرده‌ای، معیار درستی همین است: به کسی آسیب نرسد. حافظ در برابر دشمن سپر می‌اندازد و پناهی جز آستان دوست ندارد. اگر راهت پاک است، از آتش روزگار نترس؛ آنچه باید بماند، می‌ماند.

شاه‌بیت فال شما

مباش در پیِ آزار و هرچه خواهی کنکه در شریعتِ ما غیر از این، گناهی نیست

متن کامل غزل

جز آستان تواَم در جهان، پناهی نیستسر مرا به ‌جز این در، حواله‌گاهی نیست

عَدو چو تیغ کِشد، من سپر بیندازمکه تیغِ ما، به ‌جز از ناله‌ای و آهی نیست

چرا زِ کویِ خرابات روی برتابم؟کز این بِهَم به جهان، هیچ رسم و راهی نیست

زمانه گَر بزند آتشم به خرمنِ عمربگو بسوز که بر من به برگِ کاهی نیست

غلامِ نرگسِ جَمّاشِ آن سَهی سرومکه از شراب غرورش به کس، نگاهی نیست

مباش در پیِ آزار و هرچه خواهی کنکه در شریعتِ ما غیر از این، گناهی نیست

عِنان‌کشیده رو ای پادشاهِ کشورِ حُسنکه نیست بر سر راهی که دادخواهی نیست!

چنین که از همه‌سو، دامِ راه می‌بینمبه از حمایتِ زلفش، مرا پناهی نیست

خزینهٔ دلِ «حافظ» به زلف و خال مدهکه کارهای چنین، حدِّ هر سیاهی نیست

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۷۷ است:

بلبلی، برگِ گُلی خوش‌رنگ در مِنقار داشتو اندر آن برگ و نَوا، خوش ناله‌هایِ زار داشت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

حافظ جز آستان یار پناهی در جهان ندارد. وقتی دشمن شمشیر می‌کشد، او سپر می‌اندازد، چون سلاحش جز ناله و آه نیست. اگر روزگار خرمن عمرش را بسوزاند، به اندازه برگ کاهی برایش مهم نیست. بیت ششم خلاصه اخلاق حافظ است: در پی آزار مباش و هر چه خواهی کن، که در شریعت ما گناهی جز این نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.