پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۸۳ دیوان حافظ

گر ز دستِ زلفِ مُشکینت خطایی رفت رفت

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، این غزل درس گذشت است و ردیفش همه چیز را می‌گوید: «گر خطایی رفت، رفت». اگر میان تو و کسی دلخوری پیش آمده، شاید از سخن‌چینان، آن را رها کن و کینه نگه ندار. حافظ می‌گوید در طریقت رنجش خاطر جایی ندارد و عشق تحمل می‌خواهد. با بخشیدن، رابطه از نو ساخته می‌شود و نیتت راه باز می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

عشقبازی را تحمل باید ای دل، پای دارگر ملالی بود بود و گر خطایی رفت رفت

متن کامل غزل

گر ز دستِ زلفِ مُشکینت خطایی رفت رفتور ز هندویِ شما بر ما جفایی رفت رفت

برقِ عشق ار خرمنِ پشمینه پوشی سوخت سوختجورِ شاه کامران گر بر گدایی رفت رفت

در طریقت رنجشِ خاطر نباشد می بیارهر کدورت را که بینی چون صفایی رفت رفت

عشقبازی را تحمل باید ای دل، پای دارگر ملالی بود بود و گر خطایی رفت رفت

گر دلی از غمزهٔ دلدار باری برد بردور میان جان و جانان ماجرایی رفت رفت

از سخن چینان ملالت‌ها پدید آمد ولیگر میانِ همنشینان ناسزایی رفت رفت

عیبِ حافظ گو مکن واعظ که رفت از خانقاهپای آزادی چه بندی؟ گر به جایی رفت رفت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۸۴ است:

ساقی بیار باده که ماهِ صیام رفتدَردِه قدح که موسمِ ناموس و نام رفت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بخشنده با ردیف «رفت رفت» به معنای «گذشت، گذشت». حافظ هر خطا و جفا و کدورتی را که میان دوستان پیش آمده، رفته و گذشته می‌داند. پیام اصلی: در راه عشق رنجش خاطر جایی ندارد و باید تحمل داشت. این غزل درس گذشت و کینه نگه نداشتن است و در پایان از واعظ می‌خواهد حافظ را که خانقاه را ترک کرده، سرزنش نکند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.