پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۸۴ دیوان حافظ

ساقی بیار باده که ماهِ صیام رفت

تعبیر فال

پیام کلی: امید

دوره‌ای سخت و محدود به پایان رسیده و فرصت شروعی تازه فراهم است؛ مثل رفتن ماه روزه و آمدن روزهای گشاده. حافظ می‌گوید وقت عزیزی که از دست رفته را می‌شود جبران کرد. پند مهم فال تو در بیت ششم است: زاهد با غرورش به سلامت نرسید، اما رند از راه نیاز به منزل رسید. با فروتنی پیش برو و خودت را برای گذشته سرزنش نکن.

شاه‌بیت فال شما

زاهد غرور داشت، سلامت نبرد راهرند از رهِ نیاز به دارالسلام رفت

متن کامل غزل

ساقی بیار باده که ماهِ صیام رفتدَردِه قدح که موسمِ ناموس و نام رفت

وقتِ عزیز رفت بیا تا قضا کنیمعمری که بی حضور صُراحی و جام رفت

مستم کن آن چنان که ندانم ز بی‌خودیدر عرصهٔ خیال که آمد، کدام رفت

بر بوی آن که جرعهٔ جامت به ما رسددر مَصطَبِه دعایِ تو هر صبح و شام رفت

دل را که مرده بود حیاتی به جان رسیدتا بویی از نسیمِ می‌اش در مشام رفت

زاهد غرور داشت، سلامت نبرد راهرند از رهِ نیاز به دارالسلام رفت

نقدِ دلی که بود مرا صرف باده شدقلبِ سیاه بود از آن در حرام رفت

در تابِ توبه چند توان سوخت همچو عود؟می ده که عمر در سرِ سودای خام رفت

دیگر مکن نصیحتِ حافظ که ره نیافتگمگشته‌ای که بادهٔ نابش به کام رفت

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۸۵ است:

شربتی از لبِ لعلش نچشیدیم و بِرَفترویِ مَه پیکرِ او سیر ندیدیم و برفت

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در پایان ماه رمضان. ماه روزه رفت و موسم «ناموس و نام» گذشت؛ حافظ ساقی را می‌خواند تا عمری را که بی جام گذشته «قضا» کند. بیت ششم حکمتی مشهور دارد: زاهد غرور داشت و سلامت به راه نبرد، اما رند از راه نیاز به دارالسلام (بهشت) رفت؛ یعنی فروتنی بر غرور برتری دارد. در پایان از بیهودگی نصیحت به گمگشته‌ای می‌گوید که کام خود را یافته است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.